De Grave zingt met militairen in Bosnië

Minister De Grave (Defensie) was gisteren en vandaag bij de Nederlandse militairen in Bosnië. Tijdens een kerstdiner legde hij het personeelsbeleid uit.

Vlieger Jaap Lokker uit Arnhem stuurt de Britse Chinook-helicopter behendig langs besneeuwde rotswanden en laaghangende regenwolken. Er is veel zijwind. Lokker vliegt twee keer over het landingsbaantje bij het voormalige skihotel in Sisava. Het grondpersoneel heeft vanuit de moddersneeuw vuurpijlen afgeschoten en in het groenige licht zet de vlieger uiteindelijk de grote helikopter neer. In de modder loopt minister De Grave naar het hoofdgebouw. Hij schudt veel handen onderweg en zegt blij te zijn `Kerstmis hier met de jongens te vieren'.

Kort na aankomst woont De Grave in een met veel goud papier behangen zaaltje een kerstdienst bij. Hij blijkt stemvast en kent alle geestelijke liederen, waaronder `De herdertjes lagen bij nachte'. Een dominee, een aalmoezenier en een humanistische raadsman gaan vóór en de kleine gemeente wordt overladen met goede raad. ,,Ruim deze Kerstmis niet alleen een plek in voor Jezus, maar ook voor de ander'', zegt de dominee. ,,Op die manier kan je straks ook beter omgaan met je ondergeschikten of je commandant.''

De humanistische raadsman houdt het deze Kerstmis bij het feest van de zonnewende. ,,Voor ons is het makkelijk hier te overwinteren. Wij gaan straks met een goedgevulde beurs naar huis door alle toeslagen die we hier krijgen. Maar vergeet toch vooral de Bosniërs niet. Die overwinteren hier al drie, vier jaar zonder veel uitzicht, met weinig geld en voedsel en geen gerust hart voor hun toekomst.''

Kaarsjes gaan aan en het neonlicht even uit. De gemeente bidt nog een oecumenisch Onze Vader en wenst daarna een vredige Kerstmis. Aan de muur achter het altaar vol kaarsen hangt een wens uit Nederland: ,,Lieve Jaski, we hopen dat je heel thuis komt.''

Buiten het zaaltje zwaait de kerstman al met zijn bel: tijd voor de uitgebreide maaltijd. De meeste deelnemers tooien zich met een papieren kroon van de Drie Koningen en ook De Grave doet mee. Het bedienend personeel draagt mutsen met fikkerende lampjes of met hertenkoppen, en wordt niet moe de zeven gangen goed warm op te dienen.

De Grave wisselt na iedere gang van tafel en vraagt de militairen of het werk hier goed bevalt. Onvermoeid blijft hij zijn Defensienota 2000 uitleggen en hij staat ruim stil bij alle bezuinigingen. Elke keer als hij opstaat bedankt hij de mannen en vrouwen van het dertiende bataljon Stoottroepen voor hun inzet: het is bijzonder om bij jullie te zijn. Soms wordt de minister bedankt met een luid gezongen lied.

In Bosnië heeft Nederland tot dit moment negenhonderd mannen en vrouwen van krijgsmachtonderdelen als infanterie, cavalerie, genie en ondersteunende diensten. De militaire situatie is tamelijk rustig. Soldaat 1 Jan Bartels uit Noordwijk vindt de verkeersveiligheid het grootste probleem. ,,Nu in de winter is het link met al die sneeuw. Je moet zorgen dat je niet in een ravijn terecht komt en die Bosniërs rijden soms als gekken, verder is het goed te doen.''

Bataljonscommandant overste Maurice Bastin uit Ermelo weet niet of de Nederlandse militairen hier nog twee of twaalf jaar nodig zijn. Van de 2,2 miljoen vluchtelingen uit Bosnië zijn er nu pas 600.000 teruggekeerd.

In het Nederlandse vak van negentig bij dertig kilometer in het zuidwesten kwamen dit jaar al 6.200 Bosniërs terug, maar tienduizend durven dat nog niet aan. ,,Veel zal afhangen hoe de wederopbouw lukt. Er werken hier 250 verschillende hulpverlenersorganisaties, maar die assistentie gaat met veel emoties gepaard. Wij zijn er op uit het vertrouwen bij de bevolking onderling terug te winnen. Dat gaat buitengewoon moeizaam.''