`Bijbelse stukken' nu beter uitgevoerd

Afgelopen zomer presenteerde het Holland Festival in Carré de première van Bijbelse stukken, de productie waarmee regisseur Peter Sellars zijn Strawinsky-drieluik voor de Nederlandse Opera besloot. Deze week worden de Bijbelse stukken in het Muziektheater hernomen tijdens het Oud + Nieuw-festival voor hedendaags muziektheater, onder welke noemer ook Louis Andriessens opera Writing to Vermeer en Hier van Guus Janssen en Friso Haverkamp deze en komende maand worden gepresenteerd.

In Bijbelse stukken smeedt Peter Sellars zes late vocale werken van Strawinksy aanéén tot een `Gesamtkunstwerk' van muziek, dans, vertel- en verbeeldkunst. De wijze waarop Sellars in Carré met zijn enscenering de drempel naar Strawinksy's zeer hermetische religieuze werken verlaagde, overtuigde reeds in de eerste reeks, maar heeft nu in het Muziektheater zowel in beeld als klank zodanig aan rust en ruimte gewonnen, dat het woord reprise tekort schiet.

Van de zes werken die Sellars koos, is The Flood het enige werk dat Strawinsky ook voor enscenering heeft geschreven. De overige vijf hier opgevoerde, niet theatraal geconcipieerde composities kleedt Sellars aan door acteur Dirk Roofthooft op prekerstoon het verhaal van Abraham en Isaac te laten vertellen voorafgaand aan de gelijknamige cantate of door dansers de tekst te laten uitbeelden in Threni of in A Sermon, A Narrative and a Prayer.

Het fraaie, houten decor van George Tsypin (ook verantwoordelijk voor de decors van de productie van Wagners Der Ring des Nibelungen bij deNederlandse Opera) is uitgespreid over de gigantische breedte van het Muziektheater en het toneelbeeld, met het onder Reinbert de Leeuw steeds voortreffelijk spelende orkest links van de bühne, steekt een eind de zaal in. De zaalcapaciteit van Het Muziektheater heeft daardoor ingeboet, maar de intimiteit van de voorstelling is vergroot. Ook in diverse details maakt Sellars gebruik van de mogelijkheden van het Muziektheater. Plafondlampjes vloeien mee met The Flood en Babel lichten de vertellers de dansers nu bij met lampen, waardoor die bewegingen als groteske schaduwen spelen over de achterwand.

Hoewel op de kwaliteit van zowel de dansers als de acteurs in deze productie niets valt af te dingen, blijft het idee concertmuziek te ensceneren in strikte zin altijd discutabel. Het Koor van de Nederlandse Opera slaagde er in Carré bij voorbeeld niet in de zin van een uitbeelding van de drie Russische gebeden Ave Maria, Credo en Pater Noster over te brengen. Zij zongen toen met de partituur op schoot, en oogden onwennig, waardoor het geheel enigszins gewild aandeed.

Zulke onhandigheden zijn in deze reprise bijgeschaafd. De partituren zijn van schoot verdwenen en ongemakkelijkheid heeft plaats gemaakt voor overtuigingskracht. De Bijbelse stukken in het Muziektheater bewijzen dat het ensceneren van concertmuziek een gevarieerde meeslepende voorstelling kan opleveren.

Voorstelling: Bijbelse Stukken van I. Strawinsky door de Nederlandse Opera, ASKO/Schönberg Ensemble, Nieuw Sinfonietta Amsterdan, Theatre of Voices e.a. o.l.v. Reinbert de Leeuw. Gezien: 24/12 Het Muziektheater, Amsterdam. Herh: 28 en 30/12.