Kinderen denken mee in het voetbalstadion

Voetbalclubs veranderen in commerciële bolwerken die de binding met fans dreigen te verliezen. Verscheidene clubs willen die ontwikkeling stoppen. Ook de spelers zijn actief, onder meer door bezoek aan scholen.

Nog wat onwennig, maar met kwast en verfblik stevig in de hand hebben vroegere voetbalvandalen het Zuiderpark-stadion in Den Haag een fikse opknapbeurt gegeven. Het stadion is ontdaan van alle graffiti en voorzien van een nieuwe verflaag. Binnenkort kunnen ook de Haagse scholen op een verfbeurt rekenen. De meeste ex-bewoners van het supportershome van ADO Den Haag hebben inmiddels een vaste baan gevonden als schilder.

ADO Den Haag doet er alles aan de eigen aanhang op een vriendelijke manier in het gareel te houden. Clubbinding is, naar Engels voorbeeld, het (voorlopige) antwoord op voetbalvandalisme. ,,Ik was lange tijd beheerder van het supportershome van ADO, een soort verlengde huiskamer voor de harde kern. Ik wist zodoende precies wat er op de tribunes speelde, kende de problemen.''

Aan het woord is Ben Tichem, stadionmanager van de Haagse voetbalclub. ,,Ik sprak met jeugdige fans en schrok van hun gebrek aan normen en waarden. Dus besloot ik samen met René Stam (speler van ADO, red.) op basisscholen en in clubhuizen te gaan praten over racisme en vandalisme. Jonge kinderen kun je nog vormen, nietwaar?''

Het initiatief van Tichem kreeg navolging. Ruim drie jaar geleden richtte ADO in samenwerking met de gemeente Den Haag de Stichting Held op. Eén middag per week staan twee profspelers voor de klas om te praten over pesten en racisme. Ook krijgen de scholieren voetballes en komen naar het Zuiderpark waar ze hun ideeën over vandalisme kunnen spuien. ,,Iedereen wordt wel eens gepest'', zegt Tichem. ,,Dat kan klein beginnen, maar kan uitmonden in fysiek geweld. Daar willen we kinderen bewust van maken.''

De schoolbezoeken zijn ook voor de voetballers leerzaam. ,,Winston Faerber, speler van ADO, werd eens van het veld gestuurd na het slaan van een tegenstander. De volgende dag stond hij voor de klas te vertellen over geweld en werd hij bikkelhard geconfronteerd met zijn eigen gedrag.''

Steeds vaker ontplooien voetbalclubs educatieve initiatieven om de band tussen club en supporter te versterken. Het lijkt bittere noodzaak in een tijd waarin jongeren regelmatig voetbalduels aangrijpen om vrijuit te kunnen schelden en vernielen. ,,Jonge fans moeten beseffen dat er twee teams nodig zijn voor een wedstrijd'', stelt Sjaak Troost, commercieel manager van Feyenoord.

Respect voor elkaar en voor de tegenstander staan hoog in het vaandel in Rotterdam-Zuid. Feyenoord heeft in samenwerking met de gemeente Rotterdam een jeugdproject opgezet. De club heeft basisscholen in de regio een educatief pakket gestuurd, bestaande uit een videoband met Peter van Vossen en Leo Beenhakker en een opvoedkundige lesbrief over kameraadschap en sportiviteit.

Het is de bedoeling dat de docenten in de les aandacht besteden aan de inhoud van het pakket. Daarnaast moeten de scholieren een knutselwerk maken dat in relatie staat met de thema's in het leerpakket van Feyenoord. Het beste werkstuk wordt aan het eind van het seizoen in stadion De Kuip tentoongesteld. Met betrekking tot de ,,moeilijke leeftijdsgroep van 12 tot 17 jaar'' overlegt Feyenoord met de gemeente Rotterdam en Sparta en Excelsior over een jaarlijks terugkerend evenement, verdeeld in activiteiten als voetbal, dans en drama.

Ook PSV richt zich op de supporters van de toekomst. ,,Kinderen moeten meedenken, ook in het stadion'', zegt woordvoerder Pedro Salazar stellig. ,,Eens per kwartaal organiseert PSV daarom een speciale persconferentie voor verslaggevertjes van schoolkranten.'' De Eindhovense club richtte tevens als eerste een eigen jeugdafdeling op. Salazar: ,,Kinderen kunnen op de ledenvergadering meepraten over de activiteiten die georganiseerd worden.''

In Groot-Brittannië blijken zulke initiatieven aan te slaan. Op een conferentie van de Raasd van Europa, eind vorige maand in Straatsburg, diende het Engelse project Football in the Community zelfs als lichtend voorbeeld van hoe clubs de binding met de achterban kunnen versterken. Het programma was een reactie op het drama in het Heizel-stadion in Brussel. Daar kwamen op 29 mei 1985, voor aanvang van de Europa-Cupfinale tussen Liverpool en Juventus, 39 fans om het leven na aanhoudende rellen op de tribune.

Het Heizel-drama en een soortgelijke tragedie in Sheffield vier jaar later – 96 doden tijdens de halve finale van de Engelse beker tussen Liverpool en Nottingham Forest – zorgden voor een ommezwaai in de wijze waarop voetbal in Engeland wordt beleefd en georganiseerd. De staantribunes moesten wijken voor zitplaatsen en speciale familiehoekjes, het aanrichten van vernielingen en het uiten van racistische teksten werd strenger bestraft en werkelijk alles werd gedaan om vooral jonge gezinnen bij het voetbal te betrekken.

Football in the Community krijgt inmiddels steun van alle Engelse profclubs. Zij zorgen voor bijvoorbeeld de accommodatie voor activiteiten voor meisjes en jongens van 6 tot 16 jaar. Populaire internationals als Alan Shearer en David Beckham bezoeken ziekenhuizen en scholen en doen mee aan jeugdtoernooien. ,,In Nederland vinden dat soort activiteiten ook plaats, maar wij geven daar weinig ruchtbaarheid aan'', reageert Simone Freling, manager van de afdeling Hospitality van Ajax.

De Amsterdamse club is sinds anderhalf jaar partner van de Kinderkliniek in de hoofdstad. Ajax geeft ondersteuning op het gebied van financiën, kennis en faciliteiten. ,,We hopen dat de naam van de club andere bedrijven over de streep trekt'', zegt Freling. Ook de voetballers zijn zich bewust van de noodzaak van clubbinding. Freling: ,,We hoeven de spelers niet continu achter de broek te zitten, ze nemen in overleg met de trainer ook zelf het initiatief.'' Zo vroeg verdediger Danny Blind de gasten bij zijn laatste wedstrijd voor Ajax een bedrag te schenken aan de Kinderkliniek. Al met al is 12.000 gulden opgehaald. Ook de recette van zijn afscheidswedstrijd in zijn geboorteplaats in Zeeland (20.000 gulden) heeft Blind aan het goede doel overgemaakt.

De Portugese Ajacied Dani zat aan het bed van een ongeneeslijk ziek meisje. Freling: ,,Dat is voor zo'n speler een zware mentale belasting, dat kun je hem niet elke week laten doen. De meeste gasten hier komen zijn binnen drie dagen dood. Dat laat je niet onberoerd.'' Ook Feyenoord en PSV ontvangen vaak mensen die in het laatste stadium van hun leven verkeren. Maar voor de kleinere clubs, niet in het bezit van een goedgevulde kas, zijn zulke acties zonder financiële steun niet mogelijk. ,,Een prijzenswaardig initiatief van Ajax, PSV en Feyenoord'', zegt Inger Quanjel, belast met het liefdadigheidsbeleid bij Willem II. ,,Maar wij hebben daar de capaciteiten niet voor. Willem II streeft naar een actiever beleid richting jongeren en scholen, maar nu zit het stadion vol.''

De Nederlandse voetbalbond is enthousiast over het toenemend aantal jeugdactiviteiten en het werk van de Haagse Stichting Held. Het streven is alle Nederlandse profclubs zich, met financiële steun van de bond, zullen storten op soortgelijke projecten.

Inmiddels maken ook de spelers van FC Utrecht een wekelijkse tour langs scholen in probleemwijken, op initiatief van trainer Mark Wotte, oud-coach van ADO. Cambuur Leeuwarden en Heerenveen beginnen binnenkort. ,,Je krijgt een andere binding met je publiek'', weet Tichem. ,,Riepen ze eerst `klootzak' vanaf de tribune, nu hoor ik de jongeren tot mijn verbazing soms `meester' zeggen.''