Het spektakel Ruis

,,Ik heb al negen jaar niets anders dan tv gedaan'', zong Willem Ruis in één van zijn shows, en in de volgende regel kwam al meteen de domper op de feestvreugde, want hij was ,,nooit tevree, nooit voldaan''. Natuurlijk was dat het soort koketterie dat smeekt om tegenspraak, maar het tekende toch ook wel een beetje de manier waarop de showmaster zijn vak opvatte: elk programma moest grootser zijn dan het vorige, en ook zijn eigen rol daarin moest steeds veelzijdiger zijn. Hij wist best, zei hij eens tegen Sonja Barend, dat het publiek er helemaal niet zo gediend van was als hij zong, danste of acteerde. Maar hij móest zonodig. ,,En ik denk dat de mensen het misschien later gaan waarderen.''

Willem Ruis (1945-1986) wordt zaterdag in de vooravond herdacht door de VARA, zijn belangrijkste en laatste werkgever. Buiten beeld halen enkele collega's herinneringen aan hem op, maar verder bestaat Willem Ruis: een Terugblik, samengesteld door Bob Rooyens, goeddeels uit scènes uit de shows. Grappend met Tommy Cooper en André Hazes, meezingend met Julien Clerc en Randy Crawford, dansend met Tina Turner, klucht-spelend met Caterina Valente en uitzinnig meelevend met de kandidaten voor de spelletjes. Als geen ander wist Ruis immers de indruk te wekken dat het belang van zijn kandidaten hem boven alles ging; alleen bij vlagen is in zijn ogen even de koele vakman te herkennen die controleert welk resultaat hij met dit effectbejag sorteert.

Hij speelde hoog spel. Hij was bellboy geweest bij de Holland-Amerika Lijn en hofmeester bij de KLM, maar hij wist een voet tussen de deur te krijgen bij de radio en aasde op de televisie. Binnen enkele jaren was hem dat gelukt; hij maakte filmpjes over bijzondere landgenoten voor de avondvullende J.C.J. van Speyk Show van de KRO en mocht ook af en toe door het beeld lopen in het uniform van de gelijknamige zeeheld. En toen, in 1976, kwam zijn meesterzet. Jos van der Valk, de grote man van het KRO-amusement, vroeg Willem Ruis een zomerkwisje te presenteren. Hij weigerde. Hij wilde geen zomerkwisje, maar een grote show in het hoogseizoen. Een dag later zei Van der Valk ja.

Bij de KRO werd de nieuwe ster danig in de watten gelegd. Toen de VARA in 1981 bij hem aanklopte, zei Ruis dan ook overmoedig dat hij alleen zou komen voor drie ton per jaar. Goed, zei de VARA. Hij maakte er shows op een formaat dat Nederland nog nooit had gezien; ze kostten ruim acht ton per stuk, maar dan had je ook wat.

Na vijf hectische seizoenen, waarin hij rusteloos joeg op het beste van het beste en het grootste van het grootste, stierf Willem Ruis aan een hartaanval. Zo groot als hij ze maakte, werden er nadien in Nederland geen tv-shows meer uitgezonden. ,,Dat waanzinnige spektakel'', zoals Sonja Barend het noemt, was voorbij.

Willem Ruis: een Terugblik, zaterdag, Ned.3, 19.10-20.00u.