Het huis en alles gewoon van plastic

Voor futurologen en kinderen begon de toekomst altijd in 2000. Een ode aan hun fantasie. Vandaag: modern wonen.

Een inboedel van plastic waar je de tuinslang op kunt zetten om alles weer schoon te spuiten. Dat zou de droomwens van de gewone huisvrouw kunnen zijn, dachten ontwerpers in de jaren vijftig. Vooral in de Verenigde Staten natuurlijk, waar de opkomst van voorwerpen gemaakt van de kunststof `plastic' volop gaande was.

Het is ook de tijd dat Holden Caulfield door New York zwerft en op bezoek gaat bij het echtpaar Antolini. ,,Mijnheer en mevrouw Antolini woonden in zo'n chique flat op Sutton Place, met twee stapjes omlaag naar de huiskamer en een bar en alles. (...) De kamer zag er uit of ze pas een fuif achter de rug hadden. Overal stonden glazen en schaaltjes met olienoten.'' Tot zover J.D.Salinger's beschrijving van de visite die de 16-jarige Holden Caulfield aflegt bij een paar gezellige, gastvrije mensen in een duur appartement. Mensen die roken en drinken, overal in huis ligt rommel.

Salinger's boek Puber wordt in Nederland voor het eerst in 1958 uitgegeven. Een jaar eerder is in Disneyland (Californië) een geheel andere manier van wonen geïntroduceerd. Steriel, opgeruimd staat netjes. Rook en troep, daar walgt elke huisvrouw van, menen ontwerpers en architecten.

Het eerste polyester huis, althans het ontwerp dat over de hele wereld bekend is geworden, kwam van het Amerikaanse architectenbureau Hamilton en Goody. Het werd gemaakt door Monsanto, een multinationaal chemieconcern, en het kreeg een opvallende plaats in het immense pretpark. Daar zou het tien jaar blijven staan en zo'n 20 miljoen bezoekers namen een kijkje in dit huis van de toekomst. Door het op een zuil te plaatsen, hadden de makers het bijzondere effect nog versterkt.

,,Het was niet meer dan een grap, daarom stond het ook in Disneyland'', zegt professor Jan Brouwer, architect en hoogleraar Bouwtechniek in Delft. Brouwer heeft een voorliefde voor kunststoffen, en hij paste ze ook toe in zijn ontwerpen voor een sporthal, kantoor of therapeutisch centrum. ,,Een ernstig euvel was de vochtregulatie. Het bleek al gauw dat zo'n polyester huis veel te veel vocht vasthoudt, daar krijg je dus last van. Er moest een aparte installatie worden aangeschaft om dit te verbeteren'', zegt Brouwer.

Het initiatief voor een woning van kunststof (glassfiber reïnforced plastic-grp) kwam van de industrie, die in een periode dat overal ter wereld flink wordt gebouwd enorme afzetmogelijkheden zag. Het is tegelijk een niet helemaal onlogisch vervolg op een grote operatie die enkele jaren eerder is uitgevoerd: het Lustron-huis, bedacht door ontwerpers en politici om de vele soldaten die terugkeerden uit Europa en een gezin gingen stichten, aan onderdak te helpen. Het huis van staal en email zou dit enorme probleem oplossen, maar al gauw bleek dat de jonge bewoners het materiaal niet accepteerden.

Bijna tien jaar later denken de ontwerpers van het Monsanto-huis dat het moderne stel wel toe is aan massaal gebruik van kunststof. Inderdaad krijgt de verzameling van aan elkaar `geklikte' honingraten elders in de wereld navolging, zij het dan op heel bescheiden schaal. In Duitsland bijvoorbeeld zijn enkele tientallen kunststofwoningen neergezet en ook de Futuro van de Finse architect Matti Suuronen, een woning die oogt als een vliegende schotel, is over de hele wereld bekend geworden.

Alleen een paar leden van de jet-set durven het aan. ,,Bouwen en vooral het wonen heeft een eigen romantiek. Binnen beschikken de bewoners in huiskamer, keuken of badkamer over hoogpolige techniek, maar het huis moet van baksteen zijn'', zegt Brouwer. Of, zoals de laatste jaren steeds vaker gebeurt, het moet er uitzien als baksteen. Er is, zo vermoedt de Delftse architect, nog wel een toekomst voor nagemaakte kunststofstenen of -dakpannen. Even klikken en ze zitten vast, maar als je er op klopt hoor je direct dat het allemaal nep is.