GROENE BENZINE MET MTBE BLIJKT SCHADELIJK VOOR HET MILIEU

In 1990 werd in de Verenigde Staten de Clean Air Act van kracht. In gebieden met veel luchtvervuiling werd het vanaf dat moment verplicht om speciale zuurstofhoudende verbindingen aan benzine toe te voegen. Dat zou voor een betere verbranding zorgen, waardoor de uitstoot van met name koolmonoxide zou verminderen, vooral wanneer de motor nog koud is. Eén zo'n verbinding werd al langer in lage concentraties toegevoegd om het octaangetal te verhogen: methyl-tertiair-butyl-ether (MTBE). Die combinatie van eigenschappen maakte het tot een ideale kandidaat en al gauw bestond in veel staten een tank benzine voor 15% uit MTBE. De vraag ernaar nam explosief toe en in de petrochemische industrie werd menige reactor omgebouwd om MTBE te gaan produceren. Op een zeker moment was de totaal toegevoegde hoeveelheid MTBE in de Verenigde Staten zelfs equivalent aan honderdduizend tot tweehonderdduizend vaten olie per dag. De `groene benzine' was geboren.

In 1996 waren er voor het eerst kritische geluiden te horen. Weliswaar ging het met de luchtvervuiling de goede kant op, maar er rees een ander probleem. Overal waar benzine uit ondergrondse opslagtanks naar buiten lekte, zorgde het MTBE voor verontreiniging van het grondwater: het loste er uitstekend in op en verspreidde zich snel. Zelfs in zeer lage concentraties maakt MTBE water zo goed als ondrinkbaar, alleen al omdat het smaakt en ruikt als terpentine. Daarbij veroorzaakt het ademhalingsproblemen, uitslag en slapeloosheid en is het mogelijk kankerverwekkend. In eerste instantie zag het Environmental Protection Agency geen reden tot verbod. Er was allereerst geen alternatief voor handen, en verder had het MTBE de plaats ingenomen van benzeen, dat nog veel schadelijker is.

Afgelopen zomer werd duidelijk dat het doek voor MTBE toch gaat vallen. Onlangs publiceerde de National Academy of Sciences een rapport waaruit bleek dat de afname van luchtvervuiling bijna volledig was toe te schrijven aan de invoering van de katalysator en nauwelijks aan het grootschalig gebruik van `groene benzine'. MTBE zou daarentegen wel bijdragen aan de uitstoot van andere vervuilende stoffen als stikstofoxides. De staat Californië gaat de toevoeging van MTBE met ingang van 2002 verbieden, omdat het inmiddels ook al in meren en beekjes is aangetroffen. En milieumaatregelen die Californië uitvaardigt verspreiden zich in het algemeen razendsnel over de rest van het land, en zelfs verder.

(Rob van den Berg)