Selectie Musea

Reclame

We worden omgeven door reclame. De expositie Reclamehelden toont niet alleen wat is gebleven, maar ook wat allemaal is veranderd. Kaboutertjes zijn bijvoorbeeld van het reclametoneel verdwenen. Vroeger deden die de was en in de oorlog trad kabouter Goederaad nog op tegen `de duiveltjes van verspilling'. Ook naoorlogse kabouterachtigen en de raciale stereotypen zoals verbeeld in Pijpje Drop, met de avonturen van vader Roetmop en Nikker Diklip zijn verdwenen. Keurige mensen maken nu, dat kan niet anders, reclame voor keurige producten. Peuters, kleuters en jongeren zijn ook de reclamewereld ontdekt, want ze zijn de vleesgeworden onschuld. En wie we ook tegenkomen op deze alleraardigste tentoonstelling zijn dieren – eveneens onschuldige wezens: Nijntje en de Bruna-beer, Zwarte kat-batterijen, Zwaluw-lucifers en Melkunie-koeien.

Reclamehelden t/m 30 jan in de Beurs van Berlage, Beursplein 1, Amsterdam. Ma t/m zo 10-17u.

Islam

De Nieuwe Kerk in Amsterdam heeft opnieuw een grote tentoonstelling van pracht en praal uit de geschiedenis van een vreemde cultuur georganiseerd. De islam is deze keer het onderwerp, al kan die nauwelijks nog `vreemd' genoemd worden, nu het de tweede godsdienst in Nederland is. Tegen een achtergrond van klaterende fonteinen en kwetterende vogels zijn ruim driehonderd van de mooiste kunstschatten van islamitische volkeren te zien, vanaf de zevende eeuw en uit een gebied dat zich uitstrekt van Marokko tot China.

Aardse schoonheid, hemelse kunst t/m 24 april in De Nieuwe Kerk, Dam, Amsterdam. Dag 10-18u, do tot 22u.

Muziek

Nergens zal ooit zoveel muziek geklonken hebben als in onze eigen wereld nu, waar uit elke winkel, elke auto, elk openstaand raam wel een flard klinkt. Toch moet muziek in het dagelijks leven in de oudheid ook een grote rol hebben gespeeld. Zoals bij bruiloften en begrafenissen, in de oorlog om soldaten op te zwepen, bij sportwedstrijden om de atleten aan te vuren, bij feesten, in de kroeg, bij religieuze optochten en plechtigheden en bij tragedies en andere toneelspelen. Maar hoe klonk die muziek nu? De tentoonstelling Mythen, Mensen en Muziek in het Allard Pierson Museum leert het ons niet, want we weten het gewoon niet. Uit de hele oudheid, de tentoonstelling gaat ruwweg over de periode van de vijfde eeuw voor tot en met de vierde eeuw na Christus, is ongeveer twee uur muziek overgebleven. Dat wil zeggen: zo'n zestig documenten waarop muziek genoteerd staat die, uitgevoerd, ongeveer twee uur in beslag zou nemen. Negen eeuwen. Twee uur.

Mythen, Mensen en Muziek t/m 12 maart in het Allard Pierson Museum, Oude Turfmarkt 127, Amsterdam. Di t/m vrij 10-17u, za/zo 13-17u. Van 1 april t/m 18 juni in Museum Het Valkhof in Nijmegen.

Zilver

De `hersenpan' van Johannes Lutma (1587-1669) is een van de mooiste zilverstukken uit de collectie van het Rijksmuseum in Amsterdam. Wie er geen associaties met een anatomische les bij heeft presenteert er met genoegen bonbons uit. Johannes Lutma (1587-1669), de voor velen onbekende, maar grootste meester van de 17de-eeuwse Amsterdamse zilversmeden, een beeldhouwer én een goede bekende van Rembrandt, kon je laten geloven dat er schedelkommen bestaan die soepel als stopverf uit edelmetaal gekneed werden. Het Rijksmuseum, dat volgend jaar het twee eeuwen oude bestaan van zijn collectie viert, pakt deze winter alvast uit met zijn goud- en zilverbezit. Gangbare voorwerpen, zoals trommels, theeserviezen en talloze bestekken, maar ook een arrenslee-tuig, toegedekt met vele, zilveren pioenrozen en het begrafenisschild, dat een overleden lid van het schoenmakersgilde nog even bij zijn aardse afscheid op de borst mocht meedragen. Aandoenlijk zijn de honderden, draaddunne miniaturen, duur letterbakkenspul, die beroepen en kinderspelen uitbeelden, samengebracht op de trappen van een piramidevormige vitrine. Dat alles is meer dan genoeg om langs de zaalwanden fonkelende watervallen van zilvergoed te creëren.

Amsterdams Goud en Zilver t/m 26 maart in het Rijksmuseum, Stadhouderskade 42, Amsterdam. Dag 10-17u.

Adriaan Lubbers

Bijna dertig jaar lang, van 1926 tot zijn dood in 1954, zou New York het voornaamste thema van de schilderijen van Adriaan Lubbers (1892-1954) blijven. Het is alsof hij de stad altijd weergaf op het moment dat de schemering inzet. Er schijnt nooit zon, de lucht is grauw en zelfs sneeuw schilderde hij bij voorkeur in vuil-witte tinten. Lubbers was gefascineerd door strakke, hoog-oprijzende vormen. Zo schilderde hij in Toscane het Middeleeuwse stadje San Gimignano – waarvan het silhouet met de vele torens onmiddellijk aan New York doet denken – en het tegen een steile rotswand gebouwde Zuid-Italiaanse dorp Positano. De tachtig schilderijen, tekeningen en litho's die nu in het Singer Museum worden getoond, geven een goed overzicht van het buitenissige oeuvre van Lubbers. Het is opvallend dat het Europese stedenschoon hem niet inspireerde en hij hier vooral dorpen schilderde zoals Urk en Spakenburg.

Adriaan Lubbers (1892-1954); tussen Nederland en New York t/m 20 febr in het Singermuseum, Oude Drift 1, Laren. Di-za 11-17u, zo 12-17u.

J.H. Weissenbruch

Net als Vincent Van Gogh lapte de schilder Jan Hendrik Weissenbruch (1824-1903) de basisregels van het juiste perspectief en de goede proporties aan zijn laars. Want alleen in de verf zelf kon een schilderij spreken. De meeste kunstenaars van de Haagse School, waar Weissenbruch ook toe behoorde, waren onmiskenbaar negentiende-eeuwse schilders; ze haalden hun inspiratie uit de zeventiende eeuw. Maar Weissenbruch schilderde al helemaal als een twintigste-eeuwer; hij verhoudt zich al met de moderne Mondriaan. In het Museum Jan Cunen in Oss is nu een prachtige expositie te zien, met veel van zijn stille en ingetogen schilderijen. Er staan nauwelijks concrete dingen op, haast geen mensen, bootje hier, molentje daar, waters en oevers. En verder niets dan licht en lucht.

Jan Hendrik Weissenbruch 1824-1903 Voorbij de Haagse School t/m 6 febr in Museum Jan Cunen, Molenstraat 65, Oss. Di t/m zo 12u30-17u30.

En verder

Antoon van Dyck en de prentkunst t/m 9 jan in het prentenkabinet van het Rijksmuseum, Stadhouderskade Amsterdam. Dag 10-17u; De Vriendschap tussen Charley Toorop en Henk Chabot t/m 13 febr in het Chabot Museum, Museumpark 11, Rotterdam. Di-vr 11-16u30, za 11-17u, zo 12-17u; Hoed in beweging t/m 6 jan in het Textielmuseum, Goirkestraat 96, Tilburg. Di t/m vr 10-17u, za/zo 12-17u; Drawings with Eyes Closed in het kabinet Overholland t/m 9 jan in het Stedelijk Museum, Paulus Potterstraat 13, Amsterdam. Ma-zo 11-17u; tekeningen van Jean-François Millet t/m 9 jan in Van Gogh Museum, Paulus Potterstraat 7, Amsterdam. Dag 10-18u; Rembrandt Zelf t/m 9 jan in het Mauritshuis, Korte Vijverberg 8, Den Haag. Dag 9-18u. do en vr van 9-22u. In het Rembrandthuis is ook t/m 9 jan Rembrandts schatkamer, een reconstructie van zijn verzameling prenten, beelden en dieren. Jodenbreestraat 4, Amsterdam. Dag 10-17u; Hollands Classicisme. Het andere gezicht van de Gouden Eeuw t/m 9 jan in Museum Boijmans van Beuningen, Museumpark, Rotterdam. Di-za 10-17u; Isaac Israels in de Kunsthal, Westzeedijk 341, Rotterdam t/m 9 jan. Di t/m za. 10-17u, zo 11-17u. In Kröller-Müller Museum, Houtkampweg 6, Otterlo t/m 2 jan. Di t/m zo. 10-17u; Het is gebeurd met de gulden! t/m 13 febr in Het Koninklijk Penningkabinet, Rapenburg 28, Leiden.