Rotterdamse nostalgie

Er loopt een man op straat. Zijn tred is lijzig, zijn blik stuurs en vermoeid. Hij betreedt een van de vele cafés die hij op zijn weg passeert en begroet de kastelein. Rond de bar zitten vier mannen zoals hij, met dezelfde uitgebluste ogen. De man laat zich een borrel inschenken. Voordat hij de eerste slok neemt, sluit hij even de ogen en denkt aan zijn gezin: forse vrouw in bloemenschort, baby, zoontje, dochtertje, allen rond de tafel in een aftandse keuken. De man knijpt zijn ogen stijf dicht en drinkt. Moge de roes snel beginnen.

De ene borrel na de andere giet hij naar binnen, net als zijn maten aan de bar, de gezichten klaren op, er wordt bulderend gelachen. Dan slaat de stemming om: we zien steeds bozere koppen steeds harder tegen elkaar schreeuwen, afgewisseld met beelden van een varkenskop en watervallen van drank. Ten slotte trekt een van de mannen een mes en steekt. Zijn slachtoffer kantelt met open mond achterover. Als de anderen hem overeind trekken is het al te laat: deze drinkebroer is niet meer. Einde. Wie de dode was of waar de ruzie over ging, blijft onduidelijk, maar we weten wie de eigenlijke dader geweest is: Koning Alcohol.

Dit prachtige filmpje is te zien op `WereldHaven – HavenWereld', de nieuwe, semi-permanente tentoonstelling in het Maritiem Museum in Rotterdam. `Fakkelgang' heet het. Het filmpje werd vervaardigd in opdracht van de Volksbond tegen Drankmisbruik om de Rotterdamse bevolking, die beduidend meer dronk dan de rest van Nederland, te waarschuwen voor de gevaren van alcohol. Er valt nog veel meer moois te halen uit de veertien `tijdmachines' die op de tentoonstelling staan – beeldschermen waarop je historische filmbeelden kunt oproepen. Slordig genoeg zijn veel filmpjes niet gedateerd, zoals bijvoorbeeld `Leven aan boord', een pareltje van nog geen vijf minuten waarvan ik vermoed dat het een stukje Polygoonjournaal uit midden jaren zestig is. Op deze cruise over de Middellandse Zee wordt ook flink ingenomen, maar hier brengt de drank niets dan vertier. ,,Aan de bar worden kennismakingen bezegeld'', meldt de bekende neusstem van Philip Bloemendaal, en we zien hoe een louche kapitein het aanlegt met een verlegen blondine. 's Avonds wordt er massaal gejived en geslowed – het laatste met een pingpongbal tussen de voorhoofden van beide danspartners ingeklemd, voor het wedstrijdeffect.

De tijdmachines staan op de eerste verdieping. Beneden wordt intussen met denderend lawaai getracht een indruk te geven van de bedrijvigheid van de Rotterdamse haven van vandaag. Er staat een enorme maquette, die beurtelings op een `nacht'- en een `dag'-manier belicht wordt. Er hangen beeldschermen met plattegronden, foto's en geschreven informatie – allemaal aanklikbaar. Glazen doorkijkjes in de muur bevatten voorbeelden van wat Rotterdam zoal invoert: Reebok sportschoenen uit het Verre Oosten, papier uit Scandinavië, geneesmiddelen in fluorescerende kleuren uit Amerika. In de vitrine `Smokkelwaar' staat een onschuldig ogend sardineblikje, gevuld met wit poeder.

De combinatie van zo oud en zo nieuw op `WereldHaven – HavenWereld' is bizar, maar toch werkt het, want elke bezoeker kan vrijelijk zijn eigen tentoonstelling samenstellen. Wie in de moderne techniek van de vaderlandse superhaven geïnteresseerd is, kan beneden zijn hart ophalen. Wie zich wil verliezen in nostalgie blijft lekker boven zitten en klikt filmpjes aan op zijn toverlantaarn.

Tentoonstelling: `WereldHaven – HavenWereld', in het Maritiem Museum, Leuvehaven 1, Rotterdam. Deze semi-permanente expositie is te zien t/m dec. 2009. Tel. 010-4132680. Internet: www.mmph.nl. Open: di t/m za 10-17u, zo 11-17u.