Omgangsvormen

Reinildis van Ditzhuyzen is schrijver en journalist. Onlangs kwam haar boek Hoe hoort het eigenlijk over omgangsvormen uit.

,,Zet u maar een dikke min achter die vijf voor Nederland. Dat we in ons land slechte omgangsvormen hebben, is niet alleen mijn mening. Laatst praatten op de televisie drie buitenlandse correspondenten over dit onderwerp, die vanuit Nederland voor The Times, Le Monde en de Zwitserse radio werken. Zij waren het roerend met elkaar eens dat men in Nederland totaal geen manieren heeft. Zij zeiden: Nederlanders slaan de deur in je gezicht dicht, zeggen nóóit `dank je wel', gedragen zich schandalig in bussen en treinen en het allerergst is het gedrag van hun kinderen. Dat vind ik allemaal óók. Kinderen staan bij ons op een voetstuk en moeten vooral voor zichzelf opkomen. Ze gaan overal mee naartoe en als je uit eten bent, kan het gebeuren dat ze de hele avond heen en weer rennen.

Tot mijn verbazing is de interesse voor mijn boek Hoe hoort het heel groot en kopen veel twintigers het.

Ik heb onderzocht of Nederland altijd zo slecht gemanierd is geweest. Het antwoord is: ja. Bronnen uit vorige eeuwen, bijvoorbeeld van buitenlandse reizigers, wijzen erop dat onze slechte omgangsvormen niet van de laatste tijd zijn. Waar ze vandaan komen? Van onze obsessie met gelijkheid en vrijheid, voor ons het toppunt van beschaving. We willen geen verschillen, niet tussen volwassenen en kinderen en ook niet tussen de ober en de gasten. In vergelijking met andere Europese landen is onze maatschappij ook veel langer minder hiërarchisch ingesteld.

`Alles moet kunnen, wees jezelf', vinden wij. Maar als je jezelf bent, stoor je anderen vaak. Wat we niet geleerd hebben is beheersing, terwijl dat de basis van alle omgangsvormen is. In onze platte maatschappij is het evenwicht tussen mondigheid en respect voor anderen verstoord. We dachten dat we regels niet nodig hadden, omdat de mens goed is. We vonden etiquette altijd elitair, maar het doel ervan is om de omgang met anderen prettiger te maken. Nu we steeds internationaler werken, merken we ons eigen gebrek aan omgangsvormen vaker op.''