Monarchie

Jaap van Osta is historicus en gespecialiseerd in de monarchie. Hij schreef onder meer Het theater van de staat.

,,1999 was een rustig en positief jaar voor de monarchie. Het huwelijk van prins Edward, de jongste zoon van koningin Elizabeth, heeft laten zien dat ook in Groot-Brittannië de rust is weergekeerd. De verscheidene gekroonde hoofden voorzagen behoorlijk in hun voorbeeldfunctie: zij straalden ingetogenheid, onberispelijkheid en aansprekendheid uit.

Het net voltrokken huwelijk van de Belgische kroonprins Philip heeft aangetoond hoe essentieel en strategisch een goede partnerkeuze is. De grauwsluier die jarenlang over de Belgische monarchie hing vanwege de twijfel over de capaciteiten van Philip, is in één klap verdwenen. Mathilde is een gouden greep. Ze is Vlaams én Brussels en heeft prinses Diana-achtige kwaliteiten. De manier waarop de Coburgs met het huwelijk zijn omgesprongen is lovenswaardig: op het verlovingsfeest waren vertegenwoordigers uit alle provincies uitgenodigd en op de huwelijksdag kon het hele volk via de televisie getuige zijn van alle momenten. De monarchie wereldwijd krijgt daarom een 8.

Openheid is dit jaar de zwakke plek van de Oranjemonarchie. Ons staatshoofd Beatrix geldt als politiek bekwaam, maar haar uitlatingen moeten binnenskamers blijven. Dat leidt tot een verkrampte situatie die inmiddels onderwerp van debat is. Debat over de positie van een monarch is op zichzelf al akelig. De opmerking van de koningin dat in de pers `de leugen regeert' is onverstandig. Temeer daar door het wegvallen van de zuilen de monarchie niet meer op natuurlijke bondgenoten kan rekenen die haar verdedigen.

Een uitweg zou kunnen zijn de monarchie om te bouwen naar het Zweedse model. Het staatshoofd blijft daarin buiten het mijnenveld van de politieke betrokkenheid. De magere 7 die ik geef, verwijst ook naar de verwikkelingen rond Maxima. Het uitblijven van een verloving met de kroonprins heeft 1999 wellicht tot een gemakkelijk jaar gemaakt. Maar het zou wel eens stilte voor de storm kunnen zijn. Misschien was 1999 voor de Nederlandse monarchie wel het jaar van de uitgestelde keuzes.''