Breuk in oppositie Rusland

De Russische oppositiecoalitie Vaderland/Heel Rusland, de grote verliezer van de Doema-verkiezingen van afgelopen zondag, is gisteren uiteengevallen. Een stoet regionale leiders, die afhankelijk zijn van subsidies van het Kremlin, liep over naar het kamp van premier Poetin.

Mintimer Sjaimijev, president van de deelrepubliek Tatarstan en aanvoerder van Heel Rusland, een van de twee partners in de coalitie, schaarde zich gisteren met zijn beweging achter de regering-Poetin. Heel Rusland zal een aparte fractie vormen in de Doema, los van de Vaderland-partij van de Moskouse burgemeester Joeri Loezjkov en ex-premier Jevgeni Primakov. De kans van Primakov op het presidentschap bij de verkiezingen van volgend jaar – tot voor kort aanzienlijk – is nu sterk afgenomen, die van Poetin navenant gegroeid.

De gouverneurs, uit hoofde van hun functie tevens senatoren, gaven toe op het verkeerde paard te hebben gewed. Vaderland/Heel Rusland leek in augustus nog onoverwinnelijk en was bij 28 procent van het electoraat favoriet.

Maar door de smaad en laster die het Kremlin via de staatsmedia met grote regelmaat over Loezjkov en Primakov verspreidde, bleek die aanhang zondag tot 13 procent te zijn geslonken.

Zakentycoon Boris Berezovski gaf gisteren toe dat hij de ,,mediaoorlog'' namens het Kremlin samen met presentator Sergej Dorenko van de staatszender ORT heeft georkestreerd. ,,Het was onvermijdelijk'', zei hij. De hoffinancier van het Kremlin beaamde dat hij Dorenko van munitie had voorzien in de vorm van tips over hoe deze de Moskouse burgemeester in verband kon brengen met de moord op een Amerikaanse zakenman. Twee bestuurlijke clans, de ene rond het stadhuis van Loezjkov, de andere rond het Kremlin, botsten frontaal. Nu de Kremlin-partij heeft gewonnen, zo voorspelde Berezovski, zal de media-oorlog luwen.

Een eerste teken dat het Kremlin de pers weer wat vrijheden toestaat kwam gisteravond. Het late nieuws op de commerciële zender NTV toonde voor het eerst beelden van gedode Russische soldaten in de Tsjetsjeense hoofdstad Grozny. Hun pantsercolonne was een week geleden in een hinderlaag gelopen en door rebellen vernietigd. Dat bericht, opgetekend uit de eerste hand door de persbureaus Reuters en AP, werd in Moskou woedend de kop ingedrukt als ,,leugens en desinformatie''. Op alle tv-kanalen werd bezworen dat het ging om ,,een provocatie''' van Westerse inlichtingendiensten die de verkiezingen in Rusland wilden beïnvloeden. NTV was al dagen in bezit van de beelden, maar durfde ze niet uit te zenden voordat dat in het Westen was gebeurd. Ook waagde de zender het niet om de kijkers te herinneren aan de uitlatingen van premier Poetin, ministers en generaals, die vorige week in koor riepen dat er niet één Russische soldaat in Grozny in een hinderlaag was gedood.