Messiasverhaal volgens Mozart

In hedendaagse oren is The Messiah (1742) van Händel geliefd, ijzeren repertoire. Eigentijdse bewerkingen bleven beperkt tot een vlakke popularisering als Tom Parkers The Young Messiah – muziek die floreert in liften en lobby's en hopelijk weinig onthult over de muzikale smaak van onze tijd.

Mozart concipieerde Der Messias (1789), een Duitstalige bewerking van Händels oratorium, wél met als doel het toen nog geen halve eeuw oude origineel aan te passen aan de smaak zijn tijd. Hij vergrootte daarom het instrumentarium en de bezetting, bouwde de koorstukken om tot solistische ensembles met koor als slottroef, en maakte een aantal coupures.

Met dit curiosum reist het Noordhollands Philharmonisch Orkest onder leiding van Jos van Veldhoven deze week door Noord-Holland. Als artistiek leider van de Nederlandse Bachvereniging is Van Veldhoven specialist in het vinden en uitvoeren van onbekend repertoire, en met Der Messias hoopt hij bij de uitvoerenden een frisse kijk op de vertrouwde noten te bewerkstelligen. Van Veldhoven is zowel in woorden als daden een enthousiasmerend dirigent, die het Noordhollands Philharmonisch Orkest en het verdienstelijk en waakzaam zingende Leiderdorps Kamerkoor gisteravond voorging in een veerkrachtige weergave van het verhaal van Der Messias.

Op het eerste gehoor zijn Mozarts wijzigingen van het origineel niet drastisch. De symfonische totaalklank werkt nauwelijks vervreemdender dan een romantische interpretatie van The Messiah in originele versie. En de manier waarop Mozart hier en daar een canonische inzet of een paukenslag heeft ingevoegd; aria's heeft gelardeerd met een steun- of tegenstemmetje, is zo opwindend als een standbeeld met een hoedje op. Het tors van het origineel blijft overheersend, Mozarts classicistische kruiderijen ten spijt.

Na een onwennig, stroef begin van zowel orkest als solisten, kreeg Der Messias in deze uitvoering innemend vorm. Het solistenkwartet bleek vooral in de vrouwenstemmen sterk bezet met sopraan Nienke Oostenrijk en alt Helena Rasker, die van haar aria Er ward verschmähet (He was despised) na een eerste, onwennige glimlach een hoogtepunt van kracht en drama maakte.

Concert: Noordhollands Philharmonisch Orkest/Leiderdorps Kamerkoor o.l.v. Jos van Veldhoven m.m.v. Nienke Oostenrijk (sopraan), Helena Rasker (alt), Harry van Berne (tenor) en Math Dirks (bas). Händel/Mozart: Der Messias. Gehoord: 21/12 De Kampanje Den Helder. Herh.: 22/12 De Meerne Hoofddorp; 23/12 Zaantheater Zaandam; 24/12 De Vest Alkmaar; 26/12 Concertgebouw Haarlem.