Couscous en bara als kerstmaaltijd

De meeste openbare scholen gaan voorbij aan de religieuze wortels van Kerstmis. ,,Engelen, daar heb je het niet over.''

Een van de wijzen is Turks, een van de soldaten Chinees. Maria is een kop groter dan Jozef. Groep 8 van de openbare basisschool De Twijn repeteert het kerstspel, dat vanavond op de binnenplaats zal worden opgevoerd. De overige klassen doen bij de repetitie dienst als koor en publiek. ,,Ik geloof niet in Jezus enzo'', zegt Sarah uit groep 5. ,,Ik geloof in de Marokkaanse god.'' Ook Sherida (9), een struise blonde Utrechtse, gelooft niet in ,,deze Jezus''. De bijbel of de koran zegt de meisjes niets. ,,Ik kan geen Marokkaans lezen'', licht Sarah toe. Maar god is wel leuk, vindt Sherida. ,,Het is wel interessant dat hij niet leeft maar met de kerst wel. Ik wil hem best weleens ontmoeten.''

De Twijn is een uitzondering. De meeste openbare basisscholen houden zich verre van een bijbels kerstspel. Als het even kan komt in de kersttijd de geboorte van Christus niet aan de orde. ,,Een kind kan met vragen komen'', zegt kleuterleidster Lilian Staartjes van De Trekvogel in IJsselstein. ,,Maar dan hoef je niet hét verhaal te vertellen. Jezus is de naam van het kindje, meer niet. Engelen, daar heb je het niet over.'' Wel wordt de kerstboom met ballen en lampjes op de meeste openbare scholen in ere gehouden. De sfeer is het belangrijkst. ,,Kerst wordt bij ons gevierd als een feest van vrede, licht en gezelligheid'', zegt directeur J. Los van de Amsterdamse basisschool Aldoende.

Op basisschool De Brink in Amsterdam prijkt in elke klas een kerstboom en worden er uit volle borst kerstliedjes gezongen. ,,Maar die liggen meer in de sfeer van Jingle Bells dan van Nu zijt wellekome'', zegt directeur C. Grauw. Op De Brink wordt het bijbelse kerstverhaal in de klassen niet verteld. ,,Daar is geen discussie over'', zegt Grauw, ,,We leggen daar gewoon geen prioriteit. Het vieren van islamitische feesten, dát is onderwerp van gesprek. We zoeken samen naar een manier om daar een goede invulling aan te geven. Eigenlijk willen we ten minste één islamitisch feest in het jaar uitgebreid vieren, zodat de Nederlandse kinderen daar ook kennis mee kunnen maken.''

Veel openbare scholen zien geen been in een zekere vermenging van de verschillende godsdiensten die op de school aanwezig zijn. Het kerstdiner op Aldoende, waar de helft van de leerlingen van allochtone afkomst is, is multicultureel. Los: ,,De oudere kinderen maken thuis zelf allerlei lekkernijen en die worden gezamenlijk op school opgegeten. Niet alleen kerststol dus, maar ook couscous en bara.''

Op het Libanon Lyceum in Rotterdam (veertig verschillende nationaliteiten) heeft het kerstdiner weleens bestaan uit veertien gangen. Elke gang was een gerecht uit een ander land.

,,Weer eens wat anders dan kalkoen en plumpudding'', zegt rector H. van der Velden van het Libanon Lyceum. ,,Het christelijke aspect van kerst wordt zo absoluut niet benadrukt. Het is gewoon een gezellig feest voor iedereen. Niet meer en niet minder.''

Op het Caland Lyceum in Rotterdam wordt geen kerstfeest maar een `eindejaarsfeest' gevierd. Niet zozeer vanwege de vele kinderen met een islamitische achtergrond, maar omdat een handvol kinderen van Jehovagetuigen moeite hadden met het woord kerst. Er staat een kerstboom in de hal, maar verder hangt er in de school geen kerstversiering.

Op het feest worden internationale hapjes en drankjes geserveerd en internationale muziek gedraaid. Het is meer een intercultureel feest, dan een kerstfeest, geeft rector M. Beertema toe. ,,Daar komt bij dat dit jaar de ramadan samenvalt met het kerstfeest, waardoor veel kinderen niet mogen eten. Voor hen hebben we voor hen een aparte ruimte ingericht waar we een film draaien.''

De Twijn in Utrecht besteedt bewust veel aandacht aan godsdienst. Er is een speciale godsdienstlerares voor groep 6 en groep 7. ,,Ondanks dat we een openbare school zijn, denken we dat het goed is als je weet wat voor geloven er in Nederland zijn'', zegt docent Ron Kamping van groep 4.

,,Je krijgt toch ook vragen van kinderen. Waarom hebben we een kerstboom. Wie is Jezus Christus. Ik laat dan de kinderen vertellen. Er zijn toch vrij veel kinderen gelovig. Die kunnen vertellen wat het precies is.'' Het opvoeren van een bijbels kerstspel past in die benadering. Daarnaast wordt er volgens directeur W. Udo ook regelmatig aandacht besteed aan islamitische feesten als het suikerfeest.

Op de meeste andere scholen spelen verhalen wel een rol, maar niet dat rond het kindeke Jezus. Op de openbare basisschool De Bolder in Drachten voeren de jongere kinderen een toneelstuk op. ,,De kinderen willen een spannend stuk over boeven en helden'', zegt directeur R. Koot. ,,De leraren proberen er dan een draai aan te geven zodat er iets van de kerstgedachte in zit. Niet de geboorte van Christus, maar bijvoorbeeld een verhaal over kinderen die elkaar op de een of andere manier helpen.''

Het Montessori Lyceum Herman Jordan in Zeist heeft vrijdagochtend een kerstviering in de aula waar traditioneel een ,,kerstachtig'' verhaal bij hoort. ,,Dat komt niet uit de bijbel, maar is bijvoorbeeld van de hand van Heinrich Böll of Charles Dickens'', zegt conrector P. Bel.

Vervolgens houdt de rector een toespraak over een actueel thema: bijvoorbeeld over respect hebben voor elkaar, verdraagzaamheid of geweld op school. Dan treedt zowel het leraren- als het leerlingenorkest op en serveert de school een kop warme chocola en een krentenbol.

Op de Montessori Scholengemeenschap Amsterdam is de kersttraditie een Open Podium voor de drie laagste klassen. ,,En er zijn al verschillende zangers en bandjes zo ontdekt'', zegt schoolleider onderbouw H. Krom. ,,Trijntje Oosterhuis bijvoorbeeld.''

Voor de hoogste klassen is er een heus kerstgala, waar je zonder smoking of galajurk niet binnenkomt. Krom: ,,Dat vinden ze echt leuker dan het kerstverhaal.''