Koningschap

Van Rita Kohnstamm mag het erfelijk koningschap, mits het verbonden is met vlag en volk (NRC Handelsblad, 11 december). Niet met de onrechtvaardige daden van de voorouders. Die verbinding heet een barbaarse rest uit de thora. Ook niet met de rechtvaardige daden van de voorouders, die Kohnstamm niet met de thora verbindt. Beide normen zijn daaraan echter wel ontleend. De thora maakt het kind medeverantwoordelijk voor de daden van zijn voorouders. Voorzover het hun verstandige gedrag kan voortzetten en hun onverstandige gedrag kan bijsturen. Aan deze band met de voorouders ontleenden de joden volgens Nietzsche moed en standvastigheid.

Waarom zou dat niet voor een gerenommeerd koningshuis mogen gelden? Dat lijkt mij een bevrijdend vooruitzicht. Kohnstamm blikt echter alleen terug en beziet het verleden door de bril van regenten die de Oranjes als dwarsliggers van de machtspolitiek van hun partij beschouwden. De tuinman, de koetsier en de huisschilder riepen in het eerste stadhouderloze tijdperk om het herstel van het huis van Oranje. Maar ook in de ogen van Europa was de stadhouder-koning Willem III van groot formaat. Zijn standvastige politiek heeft een weldadige uitwerking gehad op de tolerantie in Europa. Pas na zijn dood werd die volgens de historicus Burckhardt zichtbaar. Zij ging vlag en volk te boven, omdat zij gratie verleende aan alle partijen.