Alweer een kleurrijke Doema

De Doema wordt van alles, maar saai wordt ze niet. Daarvoor kozen de Russische kiezers te veel kleurrijke afgevaardigden.

`Tegen allen'. Dat onderste hokje op het stembiljet voor de Doema-verkiezingen is zondag door een op de vier kiezers van de Oeralstad Jekaterinenburg aangekruist. De 1,2 miljoen inwoners wensen niet in het parlement vertegenwoordigd te worden, en hebben dan ook geen afgevaardigde gekozen.

Misschien lag het aan de kandidaten die er uitkwamen, dat was niet veel bijzonders. Misschien waren het zuivere proteststemmen: weg met die waardeloze Doema. In ieder geval is het stemgedrag van Jekatarinenburg kenmerkend voor de grilligheid waarmee de Russische kiezer de gladiatoren in de kiesdistricten bejegent.

De helft van de 450 Doema-zetels viel namelijk te verdelen onder kandidaten die in de lokale arena van stad of streek uitkwamen. Zij staan er borg voor dat het Russische parlement nimmer een gezelschap van saaie bestuurders zal worden. Ook nu weer.

De louche zanger-zakenman Josef Kobzon bijvoorbeeld heeft in de boeddhistische grensstreek Boerjatië aan de Chinese grens met 90 procent van het lokale electoraat zijn zetel heroverd. De Boerjaten herinneren zich hem als een gevierde Sovjet-volksartiest en zijn niet bekend met zijn vermeende mafiose praktijken in Moskou. Het Doema-lidmaatschap verschaft immuniteit van rechtsvervolging, vandaar Kobzons belangstelling om de Boerjaten in de Doema te vertegenwoordigen. Evenzo heeft Aleksandr Korzjakov, ex-lijfwacht en ex-drinkkameraad van president Jeltsin, zich in het district Toela opnieuw van de parlementaire onschendbaarheid verzekerd die hij nodig heeft om ongestraft de president te kunnen beschimpen.

Maar ook het Kremlin heeft zo zijn Doema-zetels veiliggesteld. De zakentycoon en huisvriend van de Jeltsins, Boris Berezovski, tegen wie in het voorjaar nog een arrestatiebevel wegens corruptie was uitgevaardigd, heeft zich in de Kaukasus laten verkiezen. Zijn handlanger Roman Abramovitsj bereikte zijn verkiezing met behulp van 40.000 rendierherders in Tsjoechotka aan de zeer verre Beringstraat. Abramovitsj, directeur van Berezovski's olieconcern Sibneft, is een zeer invloedrijk lid van De Familie, de selecte kring van Jeltsin-getrouwen.

Een andere oligarch, ex-premier Viktor Tsjernomyrdin, vond een laatste restje populariteit boven de poolcirkel, in Jamalo-Nenets. Zijn concern Gazprom exploiteert daar grote gasvelden, en met wat beloftes lukte het hem in de Doema te belanden - al haalde zijn partij Ons Huis is Rusland de kiesdrempel niet. Ook drievoudig Olympisch worstelkampioen Aleksandr Karelin, nummer twee op de lijst van de regeringsgezinde partij Eenheid, won op eigen kracht een zetel.

De goedgeorganiseerde partijen, zoals de communistische en Vaderland/Heel Rusland van de Moskouse burgemeester Loezjkov en ex-premier Primakov, hebben in de kiesdistricten nog tientallen extra zetels in de wacht gesleept naast de zetels die ze via de landelijke partijlijst kregen. Een van de 43 communisten die zo geliefd blijken dat ze de partij niet nodig hebben is Jegor Ligatsjov, het vroegere politburo-lid dat in de jaren tachtig gevochten heeft tegen de ondergang van de Sovjet-Unie.

De meest opmerkelijke verliezer in de kiesdistricten is Jelena Batoerina, de vrouw van burgemeester Joeri Loezjkov. Zij had zich verkiesbaar gesteld in de steppe van Kalmukkië aan de Kaspische zee, waar ze het vertouwen van de lokale bevolking hoopte te winnen. Als zakenvrouw (ze is directrice van een plasticfabriek) zocht ook zij de parlementaire onschendbaarheid nadat de inlichtingendienst FSB haar eerder van ,,het leegroven van Rusland'' had beschuldigd. Dat was onderdeel van de lastercampagne van het Kremlin, bedoeld om Loezjkov en Vaderland/Heel Rusland in diskrediet te brengen. De burgemeestersvrouw huurde Josef Kobzon in, de liedjeszanger, voor een concert en een aanbeveling. Maar het mocht niet baten. De programloze partij Eenheid, opgericht ter eer en glorie van het Kremlin, zette in Kalmukkië een van haar troeven in: de nieuwslezeres van de staatszender ORT. De knappe omroepster, Kalmukse van origine, versloeg de Moskouse burgemeestersvrouw met glans.