Stuurloos Ajax ontsnapt aan nederlaag

Acteertalent kan Ajax-coach Jan Wouters niet worden ontzegd, zo bleek uit de reclamespot van hoofdsponsor ABN/Amro. Het is inderdaad de vraag wie de zoveel geplaagde trainer tijdens de winterstop zal adviseren, want Wouters twijfelt er zelf niet aan dat hij ook in het nieuwe millennium vorm mag geven aan een nieuw Ajax. Gisteravond sloten de Amsterdammers een treurig jaar echter in stijl af door met meer geluk dan wijsheid een punt te veroveren bij De Graafschap: 1-1.

Op het besneeuwde veld van stadion De Vijverberg bejubelde Wouters een zondagschot van zijn omstreden spits Machlas alsof hij met die bevrijdende treffer zijn doodsvonnis enkele weken uitgesteld zag. Geduldig pareerde de oud-international venijnige vragen over zijn mogelijk onzekere toekomst bij de club die veel zieker is dan de trainer doet voorkomen. Wekelijks houdt Wouters de beleidsbepalers bij Ajax voor dat van zijn elftal onder de huidige omstandigheden niet meer mag worden verwacht, maar hij verschuilt zich wel heel nadrukkelijk achter de blessuregolf in de Arena.

Misschien kan Wouters nog steeds teren op zijn krediet, omdat het bij Ajax volstrekt onduidelijk is wie die beleidsbepalers nu eigenlijk zijn. Of het zijn de aandeelhouders van de beurgenoteerde onderneming Ajax? In tegenstelling tot bij een club als Feyenoord, waar coach Beenhakker innig samenwerkt met een technisch-directeur met gezag (Baan) is de structuur bij Ajax onoverzichtelijk. Formeel berust de dagelijkse leiding bij directeur Kales, die zich vanwege zijn basketbalverleden niet met de technische staf bemoeit. Voor dat gebied heeft Ajax een lichtgewicht als Henrichs in dienst, die sinds de aanstelling van Blind als directeur spelersbeleid niet veel meer te vertellen heeft.

De taken van Blind zijn echter onvoldoende afgebakend en het is een publiek geheim dat diens ambities op het veld en niet in een bureaulade liggen. Wouters weet in elk geval dat hij niet door Blind kan worden gepasseerd, omdat deze nog niet beschikt over zijn diploma als coach betaald voetbal. Willem II-coach Adriaanse vergeleek de promotie van Blind met een automonteur, die zijn product plotseling ook moest verkopen en het is onduidelijk in hoeverre de rechterhand van Wouters het spelersbeleid bij Ajax heeft beïnvloed.

Blind heeft onder anderen oudgedienden als Winter en Verlaat tot een terugkeer naar Ajax verleid, maar die hang naar nostalgie heeft de chronische problemen in de defensie niet opgelost. Wouters lijkt in elk geval op voldoende steun te kunnen rekenen van het bestuur van Ajax, al communiceert voorzitter Van Praag alleen nog met onbekende tijdschriften om pikante uitspraken over Kluivert vervolgens via een persbericht te relativeren. Penningmeester Van Os opereert ook al in de luwte, want niemand bij Ajax schijnt te weten hoe de club uit de crisis kan geraken.

Zo is het dus ook niet duidelijk wie bij Ajax definitief het vertrouwen in Wouters kan opzeggen, hoewel alle betrokkenen bezweren dat van een machtsstrijd binnen de club geen sprake is. Als voormalig directeur opleidingen bij Ajax lonkt Adriaanse nadrukkelijk naar een rentree als hoofdcoach bij zijn grote liefde, al zou hij juist de ideale technisch-directeur zijn. Niet alleen betaalt Ajax momenteel de tol voor een schimmig aankoopbeleid, het gebrek aan kwaliteit in de selectie dwingt de technische staf bovendien tot bezinning op zijn huisstijl.

Na afloop van het duel met De Graafschap filosofeerde Wouters nog maar eens over de stagnatie in de jeugdopleiding, die geen `exceptionele talenten' meer voortbrengt. Daarnaast heeft Ajax ontdekt dat Europese topspelers hun neus ophalen voor de kwaliteitsarme Nederlandse competitie, die alleen nog voor `uitbollende' vedetten als Brian Laudrup interessant is. En het belangrijkste excuus van Wouters voor het povere spel van Ajax is al wekenlang de indrukwekkende blessurelijst, hoewel de trainer na het echec tegen RKC nog opbiechtte dat de supporters daar terecht geen boodschap aan hebben.

Verbittering weerklonk in zijn opmerking dat hij Ajax nooit meer kan laten lijken op het Ajax van 1995. Dat zal niemand ook van Wouters verwachten. Het Ajax van 1999 lijkt echter nergens meer op. Wouters klampt zich vast aan de terugkeer van geblesseerde spelers, maar het is een illusie te denken dat alleen zij het gebrek aan creativiteit kunnen compenseren. Zonder versterking van de defensie is zelfs een confrontatie met De Graafschap een bezoeking.

Na de vernedering in de Arena door PSV ontsnapte Ajax gisteravond aan een nieuwe afgang. Bij een 1-0 voorsprong verzuimden de `Superboeren' de genadeslag uit te delen. Zelfs met Verlaat in een corrigerende rol als libero – met Winter voor hem als extra slot op de deur – was de Ajax-defensie zo broos als beschuit. Arbiter Van Dijk zou bovendien een kerstpakket uit Amsterdam tegemoet mogen zien, omdat hij een glaszuiver doelpunt van Graafschap-aanvaller Emam ten onrechte wegens buitenspel annuleerde.

Zo bleef Ajax wankelend overeind en de ontlading bij Wouters na het fraaie afstandsschot van Machlas in de 79ste minuut verried alles over zijn gemoedstoestand. Nog een nederlaag was nauwelijks te verkopen geweest, al concludeerde Rob McDonald, de derde coach van De Graafschap dit seizoen, met een kwinkslag dat hij de kritiek op Wouters niet begreep. ,,Ajax staat toch slechts twee punten achter koploper PSV?'', zei McDonald, glimlachend. Dat is ook de enige reden, waarom Wouters tot volgend jaar respijt krijgt om te bewijzen dat hij Ajax wel degelijk een nieuw gezicht kan geven.