MEDIASPEKTAKEL IN 1999

Maij-Weggen of Gaalman? Wie van de twee moet model staan voor de parlementaire enquête naar de Bijlmerramp, begin dit jaar? De laatste dus, maar de kijkers zullen zich nog jaren herinneren hoe de commissie-Meijer erin slaagde het `ijskonijn' en CDA-Europarlementariër Maij-Weggen een traantje te laten wegpinken bij haar verhoor. Rechtstreeks uitgezonden op televisie.

Toch maar liever aandacht voor C. Gaalman, onderhoudsmonteur van de Israelische luchtvaartmaatschappij El Al. Met veel moeite en overredingskracht hadden Th. Meijer en vooral diens medecommissielid R. Oudkerk, deze broze twijfelaar zo ver gekregen om in het bankje tegenover hen plaats te nemen. Daarna kon vooral Oudkerk zijn gevoel voor drama uitleven. Zijn stem daalde enkele octaven, de ogen strak gericht op de getuige die steeds meer iets zieligs kreeg.

Gaalman wist iets spannends over El Al, dat het onderhoud daar niet altijd volgens de regels geschiedde. Met lange pauzes, gezucht en vragende blikken naar El Al's advocaat R. Polak deelde de onderhoudsmonteur mee dat El Al soms een vliegtuig liet vertrekken vóórdat het laatste defect was verholpen, waarbij in het midden bleef of het om een kapotte motor ging of losgeraakte vloerbedekking. ,,Meestal gaat het goed meneer Gaalman, naar niet altijd'', stelde Oudkerk daarna op gedragen toon vast. Alsof Gaalman persoonlijk verantwoordelijk was voor de Bijlmerramp.

Mediaspektakel zoals het niet moet, zo valt deze enquête nog het beste te typeren. Ook de wijze waarop de geluidsband van de verkeersleiding werd gepresenteerd door commissielid Augusteijn valt daar onder: Gif, gassen, explosieven, allemaal met uitroeptekens uitgesproken. Dat hadden die verkeersleiders allemaal onder de pet gehouden! Het land stond op z'n kop, de minister-president en de huidige minister van verkeer en waterstaat hielden spoedberaad en schorsten een aantal verkeersleiders. Kwalijk was dat de hele commissie toen wist dat de noodzakelijke informatie over de aard van de lading (lijst van gevaarlijke stoffen) tijdig naar de juiste plek was doorgegeven. Meijer en de zijnen boden vervolgens enkele malen excuses aan voor deze manier van onrust en paniek zaaien.

Dat de commissie een stapel vrachtbrieven wist te achterhalen, waarmee na zeven jaar eindelijk een eind kon worden gemaakt aan de geheimzinnigheid over enkele tienduizenden kilo's vracht, verdween door de tomeloze scoringsdrift en het geklungel van deze enquêtecommissie bijna geheel buiten beeld.

(Tekst Harm van den Berg, Foto Roel Rozenburg)