Zoefnet komt

GOED, MINISTER NETELENBOS heeft haar zin gekregen. Als alles goed gaat komt er tegen betaling van een flinke zak geld een proef met rekeningrijden rond Amsterdam, tot grote vreugd van het ministerie en de Amsterdamse Kamer van Koophandel. En van de Amsterdamse wethouder Frank Köhler, die wel een heel merkwaardig optreden ten beste gaf. De groen-linkse Köhler, het meest ideologische jongetje van de klas van meester Patijn, sprak in het NOS-Journaal, geconfronteerd met de vraag of Amsterdam zich niet gewoon had laten omkopen, de woorden: ”Maar waarmee! Daar gaat het om”, en gaf hoog op van de prachtige berg geld waarmee men heel mooie verkeersdingen kon doen. Je moet er toch niet aan denken dat de arme prins Bernhard naar zo'n journaaluitzending zit te kijken.

Maar dat terzijde. Wel is het de vraag of Netelenbos slim bezig is, en niet alleen omdat Amsterdam wel de laatste gemeente is die je zomaar geld voor openbaar vervoer moet geven. Had ze, om te zien hoe dat rekeningrijden het gedrag van mensen zal beïnvloeden, niet beter dan naar snelwegen van beton en asfalt, naar de elektronische snelweg kunnen kijken. Daar is rekeningrijden immers al sinds jaar en dag de norm via de KPN-tikkenteller.

Ze had dan gezien dat rekeningrijden geen merkbaar effect zal hebben als de inning volledig geautomatiseerd wordt, zoals de bedoeling is. Kijk naar het idiote succes van de gratis internet-aanbieders: in drommen vliegen de mensen daarop af omdat ze geen abonnementsgeld hoeven betalen, en ze vergeten compleet dat de tikker gewoon doorloopt.

Dat moet hem erin zitten dat die tikken verdwijnen in de KPN- rekening, die toch komt, terwijl abonnementsgeld een bewuste betaalhandeling vereist. Als je mensen ergens weg wilt houden, bijvoorbeeld van de snelweg, dan zul je dus voor merkbare last moeten zorgen: tolpoortjes met echte stressverwekkende wachtrijen, en alleen betalen met gepast muntgeld. Ik wil niet beweren dat zoiets een bijdrage aan een prettiger samenleving is, maar als je de wegen leger wilt, is dat, gepaard aan veel beter openbaar vervoer, de methode.

Tevens had de minister gezien dat ook feestverkeer zich van rekeningrijden niets aantrekt, want het leger abonnees van de gratis providers kan niet bestaan uit mensen die voor hun brood van het Internet afhankelijk zijn. Je ziet op het Net als het ware wat er in de echte wereld zou gebeuren als je overal rekeningrijden zou invoeren en daarna de parkeermeters in de steden weghaalde. Iedereen springt in de auto om een eindje te gaan rijden en lekker gratis te parkeren. Rekeningrijden wordt alleen maar een verkapte belastingverhoging, net zoals de KPN-tikken de vette melkkoe zijn voor de providers van zogenaamd gratis Internet.

Dit tot groot verdriet van heel wat betalende abonnees, zeg maar de mensen met een broodnodige parkeervergunning, want er zijn nogal wat vermoedens en zelfs concrete klachten dat het 'gratis' internetverkeer dat sommige providers aanbieden ten koste gaat van hun trouwe betalende klanten. Dat moet ook wel. Al die instromers eisen aandacht van helpdesks (daar wordt wel weer flink aan verdiend) en klantenserviceafdelingen op, en verdringen zich op dezelfde infrastructuur, hetzelfde elektronische wegennet, dat vlak voor hun komst het exclusieve domein was van de betalende klant. Reken dus maar uit.

Het wordt langzaamaan dringen op het Internet, net als op het gewone wegennet, terwijl de mogelijkheden om daar op korte termijn wat aan te doen, beperkt zijn. Het enige dat een beetje helpt is het creëren van bevoorrechte klassen, die dan tenminste wel kunnen opschieten waar Jan met de Pet in de rij moet wachten.

Op het asfalt is dat een moeizame zaak. In Amerika, waar de automobilist veel gezagsgetrouwer is en de politie veel draconischer optreedt dan hier, werken bij veel steden carpoolstroken uitstekend. Er is niet meer voor nodig dan wat verf waarmee je om de honderd meter een vignet op de weg schildert dat betekent 'alleen voor auto's met minimaal twee (ja, twee) inzittenden'. Zoef, daar stuif je als relaxte toerist met z'n tweeën over vrijwel uitgestorven 'lanes' langs onafzienbare files van gehaaste eenzame bestuurders. Onbegrijpelijk, maar waar. 'My car is my castle' is kennelijk het motto van de automobilist, tegen alles in. Dan moeten ze het ook zelf maar weten.

Hier kun je je zoiets nauwelijks voorstellen. Misschien dat betaalstroken Den Haag meer aanspreken. Lekker duur met slagbomen en handmatige betalingen. En effectieve controle uiteraard - geld lijkt Nederlandse overheden daartoe wel te inspireren, zie het parkeerbeheer.

Op de elektronische snelweg heb je weer andere middelen om je van voldoende snelheid en comfort te verzekeren, al zijn ook hier de mogelijkheden beperkt. Een goede, niet overbelaste provider met een dikke verbinding naar de rest van het Internet is één ding. Over die rest heb je niets te zeggen, je kunt alleen iets doen aan de oprit, de verbinding met je provider. Dat komt goed uit, want net als bij water en gas is dat laatste stukje ook het dunste.

De gewone telefoonlijn is het minste. Kabel heeft veel meer capaciteit en geen telefoontikken, maar die capaciteit moet wel gedeeld worden met andere gebruikers. Kortom, gaat de hele buurt internetten, dan wordt het weer dringen. Dan is er het meerlijnige, digitale ISDN. Vooral als lijnen gebundeld worden (wat lang niet elke provider werkelijk kan en doet!), is ISDN een straatlengte sneller dan de gewone telefoon.

En nu komt er weer iets nieuws: DSL, de elektronische zoefstrook. ADSL werkt op een gewone analoge telefoonlijn, maar is vele malen sneller. Sneller zelfs dan ISDN en de kabel. Net als bij de kabel zijn er geen telefoontikken, alleen een vast bedrag per maand. Vanaf ongeveer maart begint KPN met de levering in een paar grote steden, eerst aan abonnees van XS4ALL en Planet Internet. Het zal nog wel een tijd duren voordat het overal verkrijgbaar is, dus lever die boksbeugel nog maar even niet in bij meneer Korthals, want het wordt vechten om aansluitingen. Wie wil weten hoe zijn kansen staan, moet op de xs4ALL- pagina www.xs4all.nl/adsl/uwilt.html maar even zijn postcode intikken. We komen er begin volgende eeuw op terug.