Zeeland ziet kapitaal gaan en komen

De Zeeuwen juichen om miljarden investeringen, zoals de bouw van een nieuwe containerterminal in Vlissingen. Maar door de slechte infrastructuur en de eenzijdige economische activiteiten trekken steeds meer mensen weg.

Reorganisaties en bedrijfssluitingen zijn in Zeeland aan de orde van de dag. Bij het Duitse chemiebedrijf Hoechst, de Koninklijke Schelde Groep en bij aluminiumconcern Pechiney - alle gevestigd in het Sloegebied in Vlissingen - gingen enkele honderden arbeidsplaatsen verloren. Philips Lighting in Terneuzen gaat mogelijk hetzelfde doen. De kerncentrale in Borssele gaat dicht.

Daar tegenover staat dat enkele andere bedrijven in de Kanaalzone, het industriegebied bij Terneuzen, de komende jaren in totaal drie miljard gulden willen investeren. Chemiereus Dow Chemical steekt ruim een miljard gulden in de uitbreiding van kraakinstallaties, maisverwerkingsbedrijf Cerestar breidt voor enkele honderden miljoenen uit, de nieuwe krachtcentrale Elsta kost honderden miljoenen. Maar de in totaal miljarden aan investeringen leveren slechts een paar honderd extra arbeidsplaatsen op.

Daarom juichen de Zeeuwen over de nieuwe containerterminal in Vlissingen. De terminal kost een miljard en moet 1500 banen opleveren. ,,Je moet het in Zeeuwse verhoudingen zien,'' zegt secretaris A. Saman van de Brabants-Zeeuwse Werkgeversvereniging. ,,Op een werklozental van tienduizend zijn 1500 banen gigantisch veel. Reken daar maar de toeleveranciers en de indirecte werkgelegenheid bij. We hadden het nodig na de neergang van de laatste jaren.''

De Zeeuwse industrie kent twee trekpaarden: de (petro)chemie bij Terneuzen en de metaal- en petroleumindustrie in het Sloegebied in Vlissingen-Oost. De industriële sector zette vorig jaar 45 procent van de totale omzet in de provincie om, namelijk 14,9 miljard. Het is een sector die in omzet en winst groeit, maar waar de werkgelegenheid - onder meer door automatisering - sterk daalt.

De Zeeuwse economie groeit, maar blijft achter op de groei in de rest van Nederland. ,,Dat komt door de sterk groeiende zakelijke dienstensector. Die heb je hier niet'', zegt coördinator Economische Zaken P.J. Filius van de Provincie Zeeland.

De dunbevolkte provincie (375.000 inwoners) is geen aantrekkelijk gebied voor banken, verzekeringskantoren en IT-bedrijven. Ook overheidsdiensten zijn er schaars. ,,Vaak moeten bedrijven naar Roosendaal of Breda om hun belastingaangifte te doen.''

Door de eenzijdige economische activiteiten trekken vooral veel mensen weg uit Zeeland. Ze gaan elders studeren. Vaak blijven ze weg. Om dat te voorkomen heeft de provincie meer hogescholen gebouwd. Saman: ,,Maar door de kleinschaligheid vallen we vaak buiten de norm. De minister streeft naar HBO's van 30.000 leerlingen. De Hogeschool Zeeland heeft er 3.000, dan is het moeilijk veel verschillende opleidingen te doceren.''

Ook kampt de provincie met een groot zogeheten `pendeloverschot' van 18.000 mensen. Het zijn mensen die in Zeeland wonen, maar daarbuiten werken. Niet-Zeeuwen die wel in de provincie werken zijn daar al van af getrokken.

Zeeland Seaports haalde dit jaar voor Vlissingen de drie grootste logistieke acquisities ooit binnen: een overslagterminal voor het Zweedse concern Gearbulk, een distributiecentrum voor Flushing Marine Terminal en de containerterminal voor Hessenatie uit Antwerpen.

Maar de geografische ligging van de provincie is voor veel bedrijven een bezwaar zich in Zeeland te vestigen.

Het is ver, de infrastructuur is slecht. Daarom hebben de gemeentes besloten hun krachten te bundelen. De acquisitie van bedrijven, die de gemeentes eerst afzonderlijk uitvoerden, gebeurt vanaf begin volgend jaar gezamenlijk, vanuit Vlissingen of Terneuzen.

De bouw van de Westerscheldetunnel moet de bereikbaarheid van bedrijven verbeteren. Ook staan er andere infrastructurele wensen op het verlanglijstje van de provincie. Maar die staan daar al jaren op.

,,De rijksoverheid zou eens wat meer Sinterklaas in Zeeland moeten spelen in plaats van in de Randstad'', meent Saman.

,,Zelfs de Westerscheldetunnel hebben we zelf moeten betalen uit inkomsten van veerdiensten en tol,'' aldus Saman. ,,Ook dat is misschien de afstand, en het imago van de provincie: Zeeland is te ver weg.''