Tweedehands boeken

Er zijn mensen die een lijfelijke afkeer hebben van tweedehands boeken. Ze stellen zich voor hoe legers van grieppatiënten erin hebben geniest, hoe het tegen blote, misschien wel behaarde knieën heeft gesteund, hoe het onder hoofdkussens naast pakjes condooms heeft gelegen en op hoeveel wc's het is gelezen. Zulke mensen zijn geen lid van een bibliotheek en snuffelen nooit in zo'n winkeltje waar een elektrisch peertje schaduwen werpt van zwart fluweel en de verkoper niet meer is dan een stem uit de doolhof.

Ik ben niet vies van tweedehands boeken. Integendeel, ik houd meer van gelezen boeken dan van nieuwe. De nieuwe vertellen alleen hun eigen verhaal, de oude vertellen ook verhalen over hun lezers. Ze werpen vragen op als: zou de tabaksmorser ter hoogte van bladzij 34 gestopt zijn met roken? Of met lezen? En wie is degene die alle lyrische passages ongemoeid liet, maar alle beweringen van uitroeptekens voorzag? Geplette onweersbeestjes vertellen het verhaal van een warme zomeravond met de ramen open. Een sentimentele passage gecombineerd met bubbelige kringetjes in het papier geven mij de vrijheid om ook eens lekker te huilen.

Maar de intrigerendste vragen worden opgeroepen door handgeschreven opdrachten voorin. Wie was bijvoorbeeld Menno die zich via zwierige Oost-Indische inktletters aan ons voorstelt met de woorden: `Ter Herinnering aan Menno J.B.M. de Koning, Heerlen A.D. 1903' en hoe kwam hij in dat Roomsche Heerlen aan zijn eerste, allesbehalve roomse naam? Degene in wiens herinnering hij wilde beklijven, is natuurlijk net als Menno zelf, allang dood. Misschien ben ik de enige in wiens herinnering hij nog bestaat. Zal ik een schietgebedje voor hem bidden?

Of ga eens na hoeveel verhaal je krijgt als je de met vulpeninkt geschreven woorden leest: `Rotterdam, 1954. Voor Kees op het kruispunt van zijn leven. Je Vader. BEHOUDEN VAART, Jongen.'

Al lezend sta je op de kade van de Holland Amerika Lijn. Boven het geklots uit hoor je de scheepshoorn van de Maasdam. Je ziet hoe de trossen worden losgegooid, hoe de boot langzaam wegvaart en hoe de vader in de groep achterblijvers staat te zwaaien naar een van de vele jongemannen achter de reling. Je vraagt je af: is dit boek meegeweest de oceaan over? Nog voor je een letter van het boek gelezen hebt, krijg je het verhaal van Kees al cadeau. Kom daar eens om bij een nieuw boek.