Spook Wal-Mart waart rond

Het Nederlandse Ahold met het Amerikaanse Pathmark is een geval van net níet. Maar zelfs het afketsen van de overname is een bevestiging van de fusie- en overnamegolf in de detailhandelssector, waarop beleggers in Europa hopen. De afgelopen week waren er op de Europese beurzen veel geruchten te beluisteren over welke retailer overgenomen kan worden door welke branchegenoot.

Het grootste fluistercircuit was te vinden op Europa's grootste aandelenbeurs, in Londen, waar de geruchtenstroom afgelopen maandag goed op gang kwam. De tobbende warenhuisketen Marks & Spencer, die nog op zoek is naar een non-executive chairman, werd in een adem genoem met Philip Green, een bedrijvenopkoper die in de detailhandel zijn sporen heeft verdiend. De koers van M & S, die al een tijdje kwakkelt, kreeg er een aardige oppepper van, hoewel Green zelf aangaf niet meer te hebben gedaan dan de banden aanhalen met zijn bankier.

Het Britse blad The Observer had een dag ervoor gemeld dat er beweging was bij supermarktketen J. Sainsbury, dat voor 30 procent in handen is van de gelijknamige oprichtersfamilie. Omdat een telg van de familie in de politiek is gegaan, is het aandelenpakket ondergebracht bij een onafhankelijke trust, die contact heeft gezocht met de zakenbank Dresdner Kleinwort Benson. Een teken dat de familie mogelijk van het pakket afwil, meende de Observer, die Ahold en het Amerikaanse Safeway noemde als mogelijke kopers.

,,Ahold wordt in dergelijke gevallen altijd genoemd als koper, maar ik denk niet dat beleggers in Ahold de overname van Sainsbury's zouden belonen'', zegt analist G. de Boer van ING Barings. Sainsbury's, de voormalige marktleider, is in de versukkeling geraakt en heeft sterk te lijden van de prijzenslag die Tesco en Asda hebben ontketend. De beleggers in Sainsbury beloonden het verhaal in elk geval met een koersstijging.

De gevoeligheid van beleggers voor fusie- en overnamegeruchten heeft volgens analisten één echte oorzaak en dat is Wal-Mart. De Amerikaanse supermarktgigant met zijn schier eindeloze kasmiddelen, is op overnamepad in Europa en heeft in Duitsland en Engeland grote aankopen gedaan. Dat zorgt in de tot voor kort rustige retailsector in Europa voor zeer veel onrust bij zowel de winkelketens als hun beleggers. Het Britse onderzoeksbureau Retail Intelligence heeft zelfs de tot voor kort fors ogende ketens zoals Casino, Ahold en Delhaize geoormerkt als potentiële prooi van Wal-Mart.

,,Europese spelers zijn misschien niet groot genoeg meer en moeten nu ook wat is de gedachte'', zegt analist De Boer. In de eerste helft van dit jaar werd er wereldwijd voor 17 miljard dollar overgenomen, meer dan in heel 1998. Daarin zit nog niet de fusie van het Franse Carrefour met het eveneens Franse Promodès, die in augustus werd aangekondigd. Deze versmelting, die ook is gebeurd onder druk van Wal-Mart, heeft op zichzelf al weer nieuwe speculaties gevoed over de overname van het Franse Casino door bijvoorbeeld, jawel, Ahold.

De fusiekoorts die nu voelbaar is in de detailhandel is niet meer dan het begin van schaalvergroting in een sector, die op dit moment nog een lappendeken is van middelgrote bedrijven in lokale markten. ,,We zien duidelijk wereldwijd tekenen van een momentum en van bedrijfsactiviteiten, maar nog steeds op een heel laag niveau in vergelijking met andere bedrijfstakken'', zei analist K. Wills van Goldman Sachs onlangs bij een presentatie voor beleggers.

De Amerikaanse zakenbank wijst er in een recent rapport op, dat er eigenlijk geen echt grote, internationale spelers zijn. De beurswaarde van detailhandelsbedrijven is goed voor 5,5 procent van de marktkapitalisatie van de aandelenbeurzen. ,,Normaalgesproken zouden er dus 5 detailhandelsbedrijven in de top-100 van 's werelds grootste ondernemingen moeten zitten, maar het zijn er maar twee'', schrijft Wills: ,,Dat wordt uiteraard gecompenseerd door een ongelooflijke hoeveelheid middelgrote ondernemingen.''

De Europese ondernemingen zijn onderling slecht te vergelijken door afwijkingen in de manier waarop de winsten worden gepresenteerd en door de verschillen in de opstelling van de balansen. Goldman Sachs noemt het voor beleggers dan ook ,,gevaarlijk'' om te beleggen over de grens. De onderlinge verschillen tussen de Europese spelers maken ook fusies niet erg eenvoudig.

Vooralsnog beperkt de schaalvergroting in de detailhandel zich tot de super- en hypermarkten, terwijl andere sectoren nog achterblijven. In Europa zijn de Franse doe-het-zelf-winkel Castorama en het Britse B & Q verenigd in Kingfisher. Dat is volgens Goldman Sachs een ,,mogelijk begin van een pan-Europese en misschien wereldwijde krachtpatser'' bij de doe-het-zelf-ketens. De kledingwinkelketens groeien wel over de landsgrenzen, maar doen dat vooralsnog `organisch'. De warenhuizen zijn nog altijd erg lokaal en zullen naar verwachting niet snel over de grens expanderen.

De beleggers op de Europese beurzen hoeven dus minder te rekenen op een aantrekkelijke overnamepremie, dan de recente koersrally van bijvoorbeeld Casino doet vermoeden.

Niettemin heeft Retail Intelligence een lijstje gemaakt van bedrijven die goed bij elkaar zouden passen. Daarin zit Ahold in het bovenste marktsegment met bijvoorbeeld Delhaize en natuurlijk Casino en Sainsbury. Zo blijft de hoop in elk geval levend.