ONDERGEDOMPELD IN VERDIEPING

`Dat is de klaagmuur', zegt een van de genodigde heren tegen zijn vrouw. Ze lopen langs een halfronde blauwbetegelde muur die de weg naar de ingang van het Lindenholt College in Nijmegen markeert. Afgelopen maandag werd er echter niet veel geklaagd. Minister Hermans opende het nieuwe 800m² grote studiehuis van de school. Het is het sluitstuk van een `actief denk- en werkproces' van de school om de Tweede Fase in goede banen te leiden, met werkdruk en al. Kernidee is een nieuw type lesrooster.

De vakken in de tweede fase zijn verdeeld in twee groepen, die afwisselend in periodes van acht weken worden gedoceerd. ``Als je vijftien vakken krijgt gaat dat allicht ten koste van de diepte. Ons systeem van periodisering, is een compensatie voor de grotere oppervlakkigheid'', aldus conrector Wim Nelissen.

Het Lindenholt College heeft een bedrag van 2,9 miljoen geïnvesteerd in een compleet nieuwe verdieping op de school voor een studiehuis met een zestigtal nieuwe computers, ronde werktafels, vergadertafels en een lange rij werkplekken langs het raam, waar leerlingen individueel zelfstandig kunnen werken. Dit studiehuis moet dezelfde `fluistersfeer' krijgen als een bibliotheek. ``Het is wel mooi geworden'', vonden de leerlingen en de minister eensgezind. ``We hebben meegebrainstormd over de inrichting hier'', vertelt Wouter Meuleman (15), de nieuwe voorzitter van de leerlingenraad. ``Maar het leeft niet echt bij de leerlingen. Dat regelen hun wel, denken de meesten.'' `Hun' is de schooldirectie.

Onderdompelen. Dat is het doel van het systeem van periodisering. Nelissen: ``Leerlingen krijgen bij ons bijvoorbeeld niet twee jaar lang een uurtje verplichte Duitse luister- en spreekvaardigheid per week, maar twee periodes lang zes uur per week, en dan maar één jaar. Wij zijn ervan overtuigd dat leerlingen zo meer leren. Zoals je het beste Frans leert wanneer je een maand lang in Frankrijk bent en alleen Frans hoort en leest.'' En de stof moet kunnen bezinken. Vakken worden in de eerste en derde periode gegeven, of in de tweede en vierde periode.Nelissen is het hele jaar bezig geweest om een modelrooster te maken. ``Erg lastig. Je moet de studiebelasting van de leerlingen én de belasting van de leraren in het oog houden.'' Sommige docenten moeten nu in de ene periode veel meer lessen geven dan in de andere. En loopt een leerling in dit systeem geen onherstelbare achterstand op wanneer hij bijvoorbeeld twee van de acht weken geveld is door griep? Nelissen: ``Onze ervaring is dat afwezigheid nu op een serieuzere manier wordt aangepakt, omdat het meer zichtbaar is.'' Het grootste struikelblok doet zich volgens hem voor in het eindexamenjaar. ``Periodisering wordt tegengewerkt door het feit dat er maar één afsluitmoment is, één centraal examen.''

Peter op 't Veld, leraar Engels en ICT-coördinator, vindt vooral de lengte de lengte van de periodes lastig. ``Acht weken en één toetsweek is kort. Ik moet in die tijd een half boek doorwerken en dat is écht dóórwerken. Je kunt je geen vertraging veroorloven, omdat de toetsweek wacht. Er ligt dus een grote druk op de lesuren. En ik vind acht weken erg kort om een band met de leerlingen op te bouwen.''

Op de vraag of het systeem van het Lindenholt College landelijk navolging zou verdienen, omdat het wellicht de studiedruk kan verkleinen, benadrukt minister Hermans dat de overheid voorstaat dat scholen een eigen invulling aan het onderwijsbeleid geven. "Ik juich het toe dat scholen met creatieve oplossingen als deze komen. Het Lindenholt College kan dienen als een `best practice' voorbeeld.''

Op het Lindenholt College starten leerlingen al in de onderbouw met zelfstandig werken als voorbereiding op de tweede fase. Doordat de school begin dit jaar de lesuren met tien minuten heeft ingekort tot veertig minuten wordt er zogenaamde `Z-tijd' opgebouwd die de leerlingen individueel kunnen besteden. Een lesuur van veertig minuten is kort. ``Met je spullen pakken enzo blijft er eigenlijk nog maar een half uurtje over'', is de ervaring van Anne van de Broek (16) in 4-Havo. Vooral in de bovenbouw bestaat het lesrooster daarom vooral uit blokuren. Anne: ``Dan is het wel fijn, niet te kort en niet te lang.'' Dankzij het systeem van periodisering krijgen leerlingen hierdoor gemiddeld drie tot vier vakken per dag. Of dit de studiedruk daadwerkelijk zal verminderen zal in de praktijk moeten blijken. De leerlingen zijn er in elk geval positief over. ``Het is zeker een verlichting'', vindt Wouter. ``Als je veertien vakken hebt, heb je veertien keer huiswerk, terwijl wij het maar van zeven vakken hebben. En de planning van onderzoeken en werkstukken loopt makkelijker.'' Anne haalt haar schouders op als antwoord op de vraag of ze het allemaal redt op school. ``Ik kom van 4-Mavo, maar het gaat wel.''

``De leerlingen werken hard'', zegt Op 't Veld. ``In de tweede fase is alles nieuw en dat kost meer energie.'' Ter illustratie wijst hij op het nieuwe systeem van toetsing. ``Had ik in het oude systeem wel veertig, vijftig cijfers per leerling in mijn agenda staan, nu zijn er slechts vijftien toetsen per jaar voorgeschreven. Dat betekent dat leerlingen minder mogelijkheden hebben om een slecht cijfer op te halen. Voor mij betekent dit inderdaad minder nakijkwerk, maar daar staat tegenover dat ik alle opdrachten moet nakijken die leerlingen moeten maken voor hun dossiers – voor spreken, luisteren, lezen en schrijven. Leerlingen kijken bijvoorbeeld zelfstandig naar een BBC-journaal en maken daar een verslagje van. Ik beoordeel niet het resultaat maar het leerproces. Je vinkt af wat ze hebben gedaan. Ook dat is wennen voor leerlingen, die toch al zo cijfergericht zijn, en ook sneu: komen ze met een mooi verzorgd verslag aanzetten, krijgen ze alleen een v-tje, net als hun buurman die er veel minder werk van heeft gemaakt.''

Als aan het einde van de middag de minister allang vertrokken is en de scholieren hun positie als kelner laten voor wat hij is om nog even te surfen op het Internet, zijn de eerste resultaten van het zelfstandig werken al te zien. Een digitale foto van minister Hermans is op het computerscherm bewerkt tot een duister hoofd inclusief donkere zonnebril, met daaronder de tekst 'Waar blijven de maatregelen Abdallah?' Compleet met eierstruif.