JACHT OP ORIGINELEN

`Het vaderschap in de jaren negentig', `De architectuur van De Stijl', `De invloed van El Niño op de oostkust van de VS', `De evolutie van de longen: van vis tot zoogdier'. Het zijn maar een paar voorbeelden van de enorme hoeveelheid (Engelstalige) scripties die tegen betaling op het Internet verkrijgbaar zijn. Op sites als SchoolSucks.com en EZWrite.com kunnen studenten voor een paar dollar per pagina een werkstuk downloaden, waarmee ze een serie colleges frauduleus maar succesvol kunnen afsluiten. Ook in het Nederlands zijn op sites als Uittreksels.nl of de OkiDoki-homework-site scripties, uittreksels en spreekbeurten te vinden (voor een overzicht zie de links op www.laks.nl). Het Nederlandse aanbod is overwegend op Havo- en VWO-scholieren afgestemd.

In Nederland hoeft vrijwel nooit betaald te worden en bijna overal wordt er op gewezen dat het natuurlijk niet de bedoeling is het werk van anderen als het jouwe te presenteren. De scholieren zelf lijken hier overigens anders over te denken denken. Het LAKS (Landelijk Aktie Komitee Scholieren) biedt een uitgebreid overzicht van sites met werkstukken onder het motto: ``Eindelijk tijd over! Niks geen boeken overtypen voor je werkstuk maatschappij!''

In de Verenigde Staten zijn deze praktijken schering en inslag. Volgens een recente onderzoek van de Universteit van Berkeley zou een derde van de studenten plagiaat plegen. De tegenkrachten worden echter ook sterker. Sinds een paar maanden is op de site www.plagiarism.org een service beschikbaar die tegen een relatief lage vergoeding (de eerst vijf manuscripten zijn gratis, daarna kost een `scan' ongeveer 50 dollarcent) op het web nazoekt of teksten overgeschreven zijn. Deze service is verfijnder dan het gewoon nazoeken van woorden en zinnen op het Internet (zoals andere anti-plagiaatmachines doen, zie bijvoorbeeld www.canexus.com/eve/). Structuur en inhoud van een stuk tekst worden geanalyseerd en vergeleken met artikelen uit een database. Die is opgebouwd door met behulp van software-robots het web af te speuren. Teksten worden bekeken tot op het niveau van stukken van acht woorden. Van elk artikel wordt een abstracte mathematische weergave berekend, die als een soort vingerafdruk fungeert. Met die vingerafdruk wordt vervolgens de database afgezocht. De aanvrager krijgt na een paar dagen een rapport waarin de waarschijnlijkheid wordt aangegeven dat het artikel origineel is. Geplagieerde fragmenten worden aangegeven mét de sites waaraan deze ontleend zouden kunnen zijn. Helemaal hard is de beschuldiging dan nog niet. Ook wie netjes gebruik maakt van aanhalingstekens in citaten loopt de kans door Plagiarism.org als plagiaatpleger te worden `ontmaskerd'.

De site is een initiatief van een aantal studenten van de universiteit van Berkeley, John Barrie, een aankomend neurobioloog, en biofysicus Christian Storm. Barrie ontdekte dat werkstukken van sommige van zijn studenten woord voor woord afkomstig waren van het web. Samen met een aantal vrienden besloot hij dit soort studiefraude efficiënt op te sporen. Dit voorjaar testte hij zijn programma in een college. Aan 320 derde- en vierdejaarsstudenten neurobiologie werd aan het begin van het semester verteld dat hun werk op plagiaat zou worden getest. Desondanks bleek maar liefst 15 procent als plagiaatpleger door de mand te vallen. Barrie en Storm hopen op grote contracten met universiteiten. De universiteit van Berkeley wil de service wel een jaar proberen. Voor een aantal Britse universiteiten staat al een pilotstudy op stapel.

De aanbieders van te plagiëren artikelen reageren onbewogen. De initiatiefnemer van SchoolSucks, Kenny Sahr, heeft zo goed verdiend aan zijn idee dat hij tegenwoordig als miljonair in Israel woont. Tegenover de Amerikaanse televisiemaatschappij ABC zei hij nauwelijks ongerust te zijn: ``Elke nieuwe plagiaatdetector is het bewijs dat wat wij doen impact heeft. Ik kan niet wachten tot er nog veel meer zijn.''