Hier heeft gewoond

Op 7 september 1944, twee dagen na dolle dinsdag, zat Helena Theodora Kuipers-Rietberg, kortweg `tante Riek', in een van de treinen die het concentratiekamp Vught verlieten. Ze wist een beschreven wc-papiertje naar buiten te gooien, dat nog gevonden is ook: ,,Lieve Piet en kinderen. Wij zitten in de wagons te wachten op transport. Waarheen? Wij weten het niet. Wees Gode bevolen. Bidt voor elkaar. Je liefhebbende moeder.''

De trein ging naar het vrouwenkamp Ravensbrück in Duitsland. Daar is ze nog datzelfde jaar, 27 december 1944, gestorven.

Helena Kuipers, zo is te lezen bij dr. L. de Jong, had haar hele leven in Winterswijk gewoond. Een gereformeerde vrouw, moeder van vijf kinderen, diepgelovig en strijdbaar. Ze had groot gezag bij allen die haar kenden. Wie in moeilijkheden kwam, klopte nimmer tevergeefs bij haar aan.

Al vóór de Duitse inval in mei 1940 zag ze scherp wat er aan gene zijde van de grens gebeurde. Hitler was voor haar de antichrist en het nazidom de grootste bedreiging van ons volk. Daar moest elke burger zich tegen teweerstellen, daar moesten, zo nodig, offers voor worden gebracht.

In 1942 kwam ze in contact met de eveneens gereformeerde verzetsman dominee F. Slomp, alias `Frits de Zwerver', die in Winterswijk ondergedoken zat. Uit die ontmoeting is de Landelijk Organisatie voor Hulp aan Onderduikers (LO) voortgekomen.

`Tante Riek' was een van de velen die door verraad in Duitse handen vielen. Op 19 augustus 1944 werd ze, samen met haar man Piet Kuipers, op een onderduikadres in Bennekom gearresteerd. Maar de twee werden snel van elkaar gescheiden, zoals bleek uit een briefje dat ze kort daarop uit het Arnhemse huis van bewaring wist te smokkelen: ,,Waar Piet is weet ik niet. Ik denk in de strafgevangenis.'' En verder: ,,Wil aan de kinderen zeggen dat God mij zeer nabij is geweest en nog is. Ik meen begrepen te hebben dat ik deze week naar Vught ga...''

Dat laatste klopte. Van Arnhem naar Vught en van Vught naar eindstation Ravensbrück: ,,Wees Gode bevolen. Bidt voor elkaar.''