CHIMPANSEEWIJFJES MAKEN VERSLUIERDE PARTNERKEUZE

Zoals zoveel dieren kiezen ook vrouwelijke chimpansees een topman als vader voor hun nakomelingen. Maar de slepende, wat theoretische vraag of ze een `many-male strategy' of juist een `best-male strategy' volgen blijft onoplosbaar. Ze doen allebei.

Dat blijkt uit recent Japans onderzoek in Nationaal Park Mahale in Tanzania. Primatoloog Akiko Matsumoto-Oda van de Universiteit van Kyoto stelde daar vast dat vrouwelijke chimpansees hun partnerkeuze sterk variëren. Vroeg in hun receptieve periode verdelen zij hun gunsten over een flink deel van de mannen. Maar zodra de kansen op conceptie op hun hoogst zijn, tolereren zij slechts de sollicitaties naar paringen van een of twee topmannen. (Behavioral Ecology and Sociobiology 46/4 blz. 258-266).

Tot nu toe stond vooral de rol van de mannen bij het `verkrijgen' van paringen centraal. Nu is de vrouwelijke kant van het verhaal dus ook in beeld gebracht. Bij veel diersoorten besteden vrouwtjes veel aandacht aan de selectie van een partner. Ook bij chimpansees is de topman een voor de hand liggende keuze, maar de vrouwelijke dieren versluieren die keuze. Door, al dan niet in het geheim, met een behoorlijk aantal mannetjes in de groep te paren kunnen die zich de vader wanen van een latere nakomeling. De topdagen van de oestrus blijven gereserveerd voor paringen met echte topmannen in de groep. Het negeren van de andere mannen kan gevaarlijk zijn; wanneer eigen vaderschap is uitgesloten, is het gevaar van infanticide door zo'n mannetje hoog. Daarnaast zou een vrouwtje zich door een eenzijdige voorkeur bij paringen in sociaal opzicht mogelijk isoleren, en voordelen van het groepsleven zoals wederzijds vachtonderhoud, bescherming en kinderverzorging door anderen moeten missen. Sociaal samenwerkende dieren respecteren elkaars voortplantingskansen vooral als ze er zelf baat bij zou kunnen hebben. Vrouwelijke chimpansees blijken dat bindmiddel dus efficiënt te gebruiken.