Boxpraatjes

Een lezeres uit Rozendaal verdient 10.000 gulden als free lancer en ontvangt op haar 65ste evenveel aan ouderdomspensioen van haar ex-man. Bij de scheiding kreeg ze de echtelijke woning met hypotheek, en alimentatie. Toen die stopte, verkocht ze het huis omdat de aftrek van de hypotheekrente met een gering inkomen weinig voordeel oplevert. Je kan slechts een deel van de rente verrekenen met de huurwaarde, die als `inkomsten uit eigen woning' telt. Nu betaalt ze amper inkomstenbelasting, vanwege de zelfstandigenaftrek en de fiscale oudedagsreserve (for). Zo kan ze haar kapitaal van 500 duizend gulden op peil houden, maar ze bouwt wel een schuld aan de belasting op door de for.

Volgens het nieuwe belastingsysteem (IB2001) hevelt mevrouw vermogen in stenen (het huis) van box 1 over naar box 3 (bezit in geld). Daarin bespeurt zij een onrecht. `Dan ga ik ineens 6.500 gulden belasting betalen. Er zijn toch meer gescheiden vrouwen die uit nood hun huis moeten verkopen en over de opbrengst onevenredig veel belasting gaan betalen? Welk pensioengat hebben ze?'

Het vermogen van een half miljoen gulden in box 3 (onder aftrek van schulden en 37.463 gulden vrijstelling) levert 4 procent rendement op, veronderstelt Financiën. Daarover betaal je 30 procent vermogensrendementsbelasting (vrb). Die komt op 5.400 gulden; 4 procent van 450.000 x 30 procent; uitgaande van 50.000 gulden aftrek. Van de veronderstelde 20.000 gulden rente (over 500.000) blijft 14.600 gulden over. Samen met die 10.000 gulden inkomen, komt het netto inkomen op circa 24.000 gulden per jaar. Daar zit rek in. (Het huurwaardeforfait, hoogte niet bekend, vervalt door de verkoop van het huis.)

Het werkelijke rendement kan hoger uitkomen dan 4 procent, door in overleg met de bank een veilig mengsel van spaar- en beleggingsmogelijkheden te bedenken.

Bovendien is er niets tegen interen op het kapitaal. Stel dat mevrouw nog 40 jaar leeft en qua vermogen met lege zakken af wil reizen. Dan kan ze tegen 2,8 procent rente (4 pct minus 1,2 pct vrb) ieder jaar 20.000 gulden (interen plus rente) opnemen. Het is een ruwe schatting.

Na haar 65ste komt er AOW plus 10.000 gulden ouderdomspensioen bij. Daar gaat wel inkomstenbelasting af. Naast het van vrb vrijgestelde vermogen van 37.463 gulden (17.000 euro) voor iedereen geldt een extra vrijstelling van maximaal 49.583 gulden, onder voorwaarden. En wel voor 65-plussers met een vermogen onder de 495.835 gulden (daar valt mevrouw tegen die tijd onder) en een inkomen in box 1 onder de 25.343 gulden. Daar valt ze niet onder.

Alles overziende heeft de Rozendaalse voldoende speelruimte om een inkomen te genereren, mits ze niet gaat speculeren op de beurs. En dat pensioentekort? Is daar sprake van discriminatie van mensen met een gering inkomen? Nee, want iedereen heeft recht op AOW, ongeacht zijn inkomen.

De IB2001-regel stelt dat je een tekort hebt wanneer je minder dan 70 procent van je laatst verdiende loon aan pensioen inclusief AOW ontvangt. Mevrouw zit daar dik boven. Maar daar gaat het niet om. De overheid stelt deze grens om te voorkomen dat iedereen lijfrentepolissen afsluit om minder belasting te hoeven betalen. Mag je zo'n polis niet afsluiten, dan hoef je daar niet rouwig om te zijn. Je kan in eigen beheer ook een oudedagsvoorziening opbouwen. En een half miljoen gulden zorgt voor een vliegende start.

Lezers uit Almere en Vught dubben ook met IB2001. Zij schonken hun kinderen via de notaris geld en leenden die schenking terug. Per saldo schenken ze dus niets. Over de lening betalen ze daadwerkelijk, aftrekbare rente. Die aftrek vervalt in IB2001. De lening/schuld verlaagt straks wel de 1,2 procent vrb.

Alleen de aftrek van hypotheekrente blijft intact. Daarom ligt het voor de hand schulden onder te brengen in je lopende hypotheek. Maar je mag die alleen verhogen of een nieuwe afsluiten voor aanschaf, verbetering of onderhoud van de hoofdwoning, en enkele bijzondere doelen. Die beperking geldt nu al.

Desondanks melden lezers dat enkele bemiddelaars via advertenties aanbieden leningen goedkoop onder te brengen in een hypotheek. Zonder aan te geven hoe dat gaat en of die oplossing wel strookt met IB2001.

Gevoelsmatig is er een uitweg, althans voor mensen die de afgelopen jaren aflosten op hun hypotheek. Zij kunnen overwegen de aflossingen weer op te nemen, zonder tussenkomst van de notaris. Daardoor verhogen ze hun hypotheek niet. Vergeleken met geldleners die hun hypotheek nooit aflossen, mogen ze dat doen. Anders zou de fiscus belastingbetalers ongelijk behandelen.

Helaas staan niet alle circa veertig geldverstrekkers zo'n heropname toe, of alleen onder voorwaarden. De nuttige Hypothekengids van de vereniging Eigen Huis geeft er meer informatie over. Anders een hypotheekbemiddelaar.