Haags verzet weerhoudt Haarlemmermeer niet

De gemeente Haarlemmermeer heeft de primeur. Het lokale nutsbedrijf kwam vanmorgen in Duitse handen. Spoedverzet uit Den Haag kon dat gisteren niet voorkomen.

"Waar bemoeien ze zich mee?" En: "We zijn heus niet gek hier. We hebben de hele discussie over de gasmarkt goed gevolgd, hoor."

De reacties van wethouders en gemeenteraad van Haarlemmermeer logen er gisteren niet om. Een zojuist door de Tweede Kamer aangenomen motie van PvdA-parlementariër F. Crone viel duidelijk niet goed tijdens de raadsvergadering.

Vanmorgen om 11.00 uur zetten Haarlemmermeer en het Duitse gasbedrijf Westfälische Gasversorgung (WVG) hun handtekening onder het contract tot verkoop van nutsbedrijf Haarlemmermeer. De Duitsers worden daarmee eigenaar van een gasdistributiebedrijf met kabeldivisie. Die laatste wordt overigens gelijk doorverkocht aan het Nederlandse Multikabel.

Vlak voor de zitting van de gemeenteraad speelde zich gisteren in de Tweede Kamer een merkwaardig spel af. Kamerlid Crone (PvdA) diende een motie in, gesteund door VVD, D66 en GroenLinks, waarin stond dat de "eventuele (gedeeltelijke) privatisering van net- en distributiebedrijven niet wenselijk is zolang nadere wet- en regelgeving, die terugwerkende kracht kunnen hebben, niet zijn afgerond." Minister Jorritsma (Economische Zaken) vond het allemaal best en stuurde een afschrift van de motie naar de gemeente, die over de voorgenomen privatisering zou vergaderen. Niet dat de Kamer formeel het recht heeft een gemeentelijk besluit te vernietigen, maar een gewaarschuwd mens telt nu eenmaal voor twee, zo dacht de Kamer.

De Kamer heeft de Gaswet, die de gefaseerde liberalisering van de Nederlandse gasmarkt moet regelen, nog in behandeling. In die wet staat dat met terugwerkende kracht verkopen aan buitenlandse ondernemers kunnen worden teruggedraaid als blijkt dat die negatieve gevolgen hebben voor de afnemers van gas. De behandeling van de wet laat nog even op zich wachten, waarschijnlijk wordt de wet pas begin 2001 van kracht.

De gemeente Haarlemmermeer heeft zich echter niets aangetrokken van het Haagse voorbehoud. Al sinds begin dit jaar stond de verkoop van het lokale nutsbedrijf op de politieke agenda. Wellicht aangespoord door de enorme bedragen die buitenlandse ondernemers over leken te hebben voor Nederlandse energiebedrijven wilde Haarlemmermeer zijn belang in het nutsbedrijf verzilveren.

Snel meldden zich geïnteresseerden, zowel Nederlandse als buitenlandse. De Duitsers boden het meest, 242 miljoen gulden. Kassa! "We hebben echt niet alleen naar het geld gekeken", zegt een woordvoerder van de gemeente.

Het verkoopcontract bevat een clausule die bepaalt dat het risico voor terugdraaien van de transactie volledig voor de Duitsers is. En toch is PvdA'er Crone niet blij met de beslissing van de raad. Juist het feit dat het Duitse gasbedrijf de verkoopovereenkomst aanvaardt ondanks de clausule baart hem zorgen. "Het is duidelijk dat de Duitsers meer willen dan alleen een veilige belegging in een lokaal netwerk. Er is een duidelijk strategisch belang." Bij het indienen van de motie had hij zich al gerealiseerd dat de extra waarschuwing voor Haarlemmermeer aan de late kant kwam. "De deal was eigenlijk al rond daar." Hij hoopt dat andere gemeenten het advies uit Den Haag wel ter harte zullen nemen.

Grootste bezwaar van de Kamer is dat een private, buitenlandse onderneming bij de aankoop van een distributiebedrijf een monopolie verwerft. Zolang de gasmarkt nog niet volledig geliberaliseerd is, zijn bijvoorbeeld kleinverbruikers (huishoudens) niet vrij hun leverancier te kiezen. "Een monopolie in private handen is het slechtste van twee kwaden", aldus Crone.

De gemeente Haarlemmermeer is zich van geen kwaad bewust, zo blijkt. ,Monopolie? Onzin!", zeggen ze daar. De hele energiemarkt zit vol met regionale monopolies, stelt de gemeente. "Wethouder Görtemöller heeft tegen de Kamer gezegd dat ze echt niet bang hoeven te zijn. We verkopen het toch aan een nieuwe speler op de markt, da's juist het tegenovergestelde van een monopolie", aldus een woordvoerder.

Zo blijft het gissen of de verkoop is doorgezet uit geldzucht, irritatie over Haagse bemoeizucht of gewoon doordat Haarlemmermeer een vooruitstrevend college van burgemeester en wethouders heeft. De gemeente heeft in ieder geval de primeur van een gasdistributiebedrijf dat in buitenlandse handen is. Tegen de wil van Den Haag in.