Flevolijn: tikkertje met de hoofdconductrice

De conducteurs van de NS hebben de buik vol van de `agressielijnen'. Waarom? Rijdt u even mee op de Flevolijn.

Doe wat een conducteur dagelijks doet, en ga een middag en een avond met de trein heen en weer. Alleen. Kies een bekende agressielijn, de Flevolijn bijvoorbeeld, die al sinds 1978 van Weesp via Almere naar Lelystad loopt.

In augustus werden kort na elkaar drie conducteurs in elkaar geslagen, in september kreeg conducteur Chris (44) op station Almere-Buiten een mes in zijn hand. Tegen de twintigjarige dader werd gisteren voor de rechtbank in Zwolle vijftien maanden gevangenisstraf geëist.

Op `agressielijnen' moeten altijd twee conducteurs zitten, zei NS-directeur Pamela Boumeester van Randstad-Noord gisteren op een werkoverleg in Amsterdam tegen 260 woedende conducteurs en machinisten. En als de extra `agressieconducteur' er niet is, beloofde zij, mag de trein blijven staan. De beloftes komen na de spontane staking afgelopen maandag, toen NS-personeel uit Rotterdam en Amsterdam het werk neerlegde uit protest tegen de toegenomen agressie op de lijn.

Het zijn dezelfde beloftes die de gemeente Almere en de NS de conducteurs van de Flevolijn deze zomer al deden. Geen conducteur alleen meer op die lijn, maar altijd twee. Op de stations in Almere zouden controleurs komen, die op het perron vervoersbewijzen moesten controleren. De politie op de tussengelegen stations `meer en vaker' zichtbaar zijn, op Almere-Buiten werd een samenscholingsverbod ingesteld. En eens in de zoveel tijd zouden er controleploegen van tien of vijftien controleurs de trein instappen om grote schoonmaak onder zwartrijders te houden. Twee weken geleden stuurde de NS een brief rond: alle maatregelen die in de zomer waren genomen, zijn nu `aangescherpt'. De Flevolijn zou nu veilig moeten zijn.

Om vier uur 's middags is de Flevotrein vier `bakken' lang, een dubbeldekker met een locomotief ervoor. Scholieren stappen in op Almere-Muziekwijk. Tikkertje spelen met hoofdconductrice Fatima Rakkani, 28 jaar en alleen op de trein. Loopt zij beneden in het gangpad kaartjes te knippen, rennen zij via de trap naar de bovenverdieping, via de tegenovergelegen trap naar beneden, en gaan weer zitten zodra zij de deur uitloopt om boven te controleren.

Doet Fatima Rakkini iets? Welnee. Tussen de stations Almere-Muziekwijk, Centrum, Parkwijk en Almere-Buiten zit steeds twee minuten. Dat wil zeggen: twee minuten tijd om een zwartrijder te vangen, naam en adres te vragen en om met de combifoon de juistheid van de opgegeven postcode te controleren. En als dat allemaal niet klopt, is er geen tijd meer om de politie te alarmeren. Als die combifoon het niet of slecht doet, heeft ze een probleem. Als de jongens haar combifoon afpakken helemaal.

Om acht over half zes gaat de trein vanuit Lelystad weer terug naar Weesp. Loop nu eens mee met de kaartcontrole. De meeste passagiers houden hun kaartje of abonnement al in hun hand als de conducteur langskomt. Zij groeten ook vriendelijk terug. Sommigen moeten hun vervoersbewijs zoeken. Na een paar keer weet je precies wie zoekt en zal vinden, en wie niet.

Het meisje met de lange, zwarte krullen heeft een paar minuten tevergeefs haar rugzak en haar jaszakken uitgekamd. Ze moet een kaartje kopen bij de vrouwelijke conducteur. Ze eist een uitstel-bon, ze heeft geen identiteitspapieren en ook geen geld, zegt ze. Stom. Haar doorzichtige portemonnee ligt op het tafeltje bij het raam. Betaalt ze de vierentwintig gulden naar station Almere-Parkwijk? Nee. Ze pakt haar geld, zegt dat de conductrice een stom wijf is en stapt uit.

Stap nu ook eens uit, op het eerstvolgende station Almere-Buiten. Daar zouden zolang er treinen rijden toegangscontroleurs moeten staan. Ze staan er niet. Bij de deuren staan wel groepjes van twee keer drie jongens. Een samenscholing? Met hoeveel personen ben je een samenscholing? Vraag dat niet, vraag liever héél vriendelijk of ze opzij willen gaan om de trap naar beneden te kunnen nemen.

Om half zeven weer terug naar Lelystad, de trein is twee keer zo lang, nu zijn er wel twee conducteurs. Ze zitten samen in het afgesloten machinistenhok, achterin de trein. Als er zoveel forensen in de gangpaden staan, ben je gek als je gaat controleren.

Ben je knetterstoned, en zit je om acht uur 's avonds op het bovendek in de verkeerde trein, met het verkeerde kaartje met korting zonder kortingskaart te blowen, dan gebeurt er niks. De conductrice kijkt, doet of ze gek is en loopt door. Even later lacht ze, en wijst naar haar gebit. Nieuwe tanden, van de NS gekregen. Ze zijn er in juli uitgeslagen, door een junk.

Om tien uur 's avonds stappen vijf Antilliaanse jongens in met walkmans en bier in de richting Almere-Buiten. Zaten die eerder op de avond niet ook in de trein, maar dan de andere kant op? Ja, en ze gaan strakjes ook weer terug. De trein is comfortabel en lekker warm, je zit goed en gratis, en niemand die je lastigvalt.

Op de laatste reis terug, is de trein leeg en rustig. Een handjevol passagiers leest of slaapt. Waarom gaat die ene man net tegenover je op het bankje zitten, terwijl alle andere banken leeg zijn? De stilte is beklemmend, niet omdat er iets gebeurt, maar omdat je aan het bedenken bent wat er zou kunnen gebeuren.