Annonce over aids treft land als schok

De Mozambikanen zijn geschokt: in het dagblad Noticias stond deze week dat Boaventura Machel, broer van de vroegere president Samora Machel, onlangs stierf aan de gevolgen van aids. Een dergelijke mededeling is zeer ongebruikelijk in grote delen van zuidelijk Afrika. Families schamen zich ervoor dat iemand in hun midden met HIV besmet is, het virus dat leidt tot aids. Mensen die besmet zijn én dat openbaar durven maken, lopen het gevaar te worden ontslagen en door hun omgeving te worden gemeden. Soms worden ze zelfs in elkaar geslagen.

De weduwe van Boaventura wilde de doodsoorzaak van haar man geheim houden, maar tot haar woede en verbijstering publiceerde schoonzuster Graça Machel na de begrafenis een advertentie met de harde werkelijkheid. De weduwe toonde zich vooral verbolgen over het feit dat de eigengereide Graça Machel geen overleg met haar familie heeft gepleegd.

Graça, weduwe van de in 1986 bij een vliegtuigongeluk omgekomen Samora Machel, trad vorig jaar in het huwelijk met de Zuid-Afrikaanse oud-president Nelson Mandela. Ze verblijft tegenwoordige het grootste deel van haar tijd in Zuid-Afrika, waar juist een intensieve campagne gaande is voor het `opbiechten' van de waarheid over HIV en aids, om de epidemie beter te kunnen bestrijden. In alle naties van zuidelijk Afrika ligt de besmettingsgraad van de volwassen bevolking boven de tien procent. Maar officieel sterft iemand zelden aan aids. Longontsteking, malaria, kanker, dat zijn allemaal acceptabele doodsoorzaken. Als het woord aids maar niet wordt genoemd.

Graça Machel geniet in haar geboorteland nog altijd groot aanzien en keert regelmatig terug om campagne te voeren tegen aids. Ook de regering van Mozambique is voor maximale openheid op het gebied van aids. Premier Pascoal Manuel Mocumbi, een arts van huis uit, heeft zijn landgenoten opgeroepen openheid van zaken te geven en mensen met besmetting niet te veroordelen of te molesteren.