Selectie Musea

Zilver

De `hersenpan' van Johannes Lutma (1587-1669) is een van de mooiste zilverstukken uit de collectie van het Rijksmuseum in Amsterdam. Wie er geen associaties met een anatomische les bij heeft, en dat hoeft helemaal niet, presenteert er met genoegen bonbons uit. Johannes Lutma (1587-1669), de voor velen onbekende, maar grootste meester van de 17de-eeuwse Amsterdamse zilversmeden, een beeldhouwer én een goede bekende van Rembrandt, kon je laten geloven dat er schedelkommen bestaan die soepel als stopverf en versierd met golven van stroop, uit edelmetaal gekneed werden. Het Rijksmuseum, dat volgend jaar het twee eeuwen oude bestaan van zijn collectie viert, pakt deze winter alvast uit met zijn goud- en zilverbezit. De jubileumtentoonstelling beperkt zich tot het Amsterdamse zilver en goud. Gangbare voorwerpen, zoals trommels, theeserviezen en talloze bestekken, maar ook een arrenslee-tuig, toegedekt met vele, zilveren pioenrozen en het begrafenisschild, dat een overleden lid van het schoenmakersgilde nog even bij zijn aardse afscheid op de borst mocht meedragen. Aandoenlijk zijn de honderden, draaddunne miniaturen, duur letterbakkenspul, die beroepen en kinderspelen uitbeelden, samengebracht op de trappen van een piramidevormige vitrine. Dat alles is meer dan genoeg om langs de zaalwanden fonkelende watervallen van zilvergoed te creëren.

T/m 26 maart in het Rijksmuseum, Stadhouderskade 42, Amsterdam. Dag 10-17u.

Adriaan Lubbers

Bijna dertig jaar lang, van 1926 tot zijn dood in 1954, zou New York het voornaamste thema van de schilderijen van Adriaan Lubbers (1892-1954) blijven. Het is alsof hij de stad altijd weergaf op het moment dat de schemering inzet. Er schijnt nooit zon, de lucht is grauw en zelfs sneeuw schilderde hij bij voorkeur in vuil-witte tinten. Lubbers was gefascineerd door strakke, hoog-oprijzende vormen. Zo schilderde hij in Toscane het Middeleeuwse stadje San Gimignano – waarvan het silhouet met de vele torens onmiddellijk aan New York doet denken – en het tegen een steile rotswand gebouwde Zuid-Italiaanse dorp Positano. De tachtig schilderijen, tekeningen en litho's die nu in het Singer Museum worden getoond, geven een goed overzicht van het buitenissige oeuvre van Lubbers. Het is opvallend dat het Europese stedenschoon hem niet inspireerde en hij hier vooral dorpen schilderde zoals Urk en Spakenburg.

Adriaan Lubbers (1892-1954); tussen Nederland en New York t/m 20 febr in het Singermuseum, Oude Drift 1, Laren. Di-za 11-17u, zo 12-17u.

Henk Chabot en Charley Toorop

Twee van de belangrijkste vertegenwoordigers van het Nederlandse expressionisme, Charley Toorop en Henk Chabot, blijken een tot nu toe onopgemerkt gebleven, jarenlange vriendschap te hebben onderhouden. Ze bezochten elkaars ateliers, wisselden soms kunstwerken uit en schreven elkaar aanmoedigende brieven. Het Chabot Museum heeft een voorbeeldig eerbetoon aan hun vriendschap georganiseerd en daarvoor schilderijen, foto's (van beiden apart; een gezamenlijk portret is nog nooit gevonden) en archiefmateriaal bijeengebracht.

De Vriendschap t/m 13 febr in het Chabot Museum, Museumpark 11, Rotterdam. Di-vr 11-16u30, za 11-17u, zo 12-17u.

Antoon van Dyck

Toen Antoon Van Dyck (1599-1641) eenmaal zelf een gevierd kunstenaar was geworden bleef hij toch geïnteresseerd in zowel de persoonlijkheid als het uiterlijk van ervaren vakgenoten. Dat kreeg vorm in een reeks prenten, getiteld Iconographie. Die serie vormt het hoogtepunt van een tentoonstelling over Van Dycks weinig bekende activiteit als prentmaker en de grafiek die naar zijn werk is gemaakt. De kunstenaarsportretten in de Iconographie tonen vooral schilders die in de tijd dat ze werden geportretteerd de status van grote meester hadden bereikt. De meesten waren dan ook een generatie ouder dan Van Dyck. Eerder dit jaar was de expositie in Antwerpen een onderdeel van de manifestaties rondom de vierhonderdste geboortedag van de kunstenaar, nu is ze te zien in het Rijksprentenkabinet.

Antoon van Dyck en de prentkunst t/m 9 jan in het prentenkabinet van het Rijksmuseum, Stadhouderskade Amsterdam. Dag 10-17u.

J.H. Weissenbruch

Net als Vincent Van Gogh lapte de schilder Jan Hendrik Weissenbruch (1824-1903) de basisregels van het juiste perspectief en de goede proporties aan zijn laars. Want alleen in de verf zelf kon een schilderij spreken. De meeste kunstenaars van de Haagse School, waar Weissenbruch ook toe behoorde, waren onmiskenbaar negentiende-eeuwse schilders; ze haalden hun inspiratie uit de zeventiende eeuw. Maar Weissenbruch schilderde al helemaal als een twintigste-eeuwer; hij verhoudt zich al met de moderne Mondriaan. In het Museum Jan Cunen in Oss is nu een prachtige expositie te zien, met veel van zijn stille en ingetogen schilderijen. Er staan nauwelijks concrete dingen op, haast geen mensen, bootje hier, molentje daar, waters en oevers. En verder niets dan licht en lucht.

Jan Hendrik Weissenbruch 1824-1903 Voorbij de Haagse School t/m 6 febr in Museum Jan Cunen, Molenstraat 65, Oss. Di t/m zo 12u30-17u30.

Hoed

Een mandje, een scheerkwast, een droogboeket of de Erasmusbrug: je kunt het zo gek niet bedenken of je blijkt het op je hoofd te kunnen zetten. De hoed is geen kwestie meer van een bol en een rand, zo blijkt op de tentoonstelling Hoed in Beweging in het Textielmuseum in Tilburg, waar een dertigtal hoofddeksels van gevestigde en aankomende hoedenmakers uit binnen- en buitenland te zien is. Sommige hoeden hebben culinaire invloeden ondergaan - ze doen denken aan een taart of bonbon - andere zijn niet meer dan een rand. De expositie heeft maar één nadeel: je mag al die leuke hoeden niet opzetten.

Hoed in beweging t/m 6 jan in het Textielmuseum, Goirkestraat 96, Tilburg. Di t/m vr 10-17u, za/zo 12-17u. Internet: www.tilburg.nl/textielmuseum

En verder

Drawings with Eyes Closed in het kabinet Overholland t/m 9 jan in het Stedelijk Museum, Paulus Potterstraat 13, Amsterdam. Ma-zo 11-17u; tekeningen van Jean-François Millet t/m 9 jan in Van Gogh Museum, Paulus Potterstraat 7, Amsterdam. Dag 10-18u; Rembrandt Zelf t/m 9 jan in het Mauritshuis, Korte Vijverberg 8, Den Haag. Dag 9-18u. do en vr van 9-22u. In het Rembrandthuis is ook t/m 9 jan Rembrandts schatkamer, een reconstructie van zijn verzameling prenten, beelden en dieren. Jodenbreestraat 4, Amsterdam. Dag 10-17u; Hollywood - Verkleed verleden, Hollywoodkostuums uit historische kostuumfilms vergezeld door mode uit die tijd uit het Haags Gemeentemuseum t/m 19 maart in de Modegalerij van het Haags Gemeentemuseum, Stadhouderslaan 41, Den Haag. Di t/m zo 11-17u; Michael Raedecker: Extract t/m 9 jan in het Van Abbemuseum entracte, Vonderweg 1, Eindhoven. Di-zo 11-17u; Hollands Classicisme. Het andere gezicht van de Gouden Eeuw t/m 9 jan in Museum Boijmans van Beuningen, Museumpark, Rotterdam. Di-za 10-17u; Isaac Israels in de Kunsthal, Westzeedijk 341, Rotterdam t/m 9 jan. Di t/m za. 10-17u, zo 11-17u. In Kröller-Müller Museum, Houtkampweg 6, Otterlo t/m 2 jan. Di t/m zo. 10-17u; Piek, pop en poen, geld in het Nederlandse spraakgebruik t/m 31 dec in Historisch Museum Rotterdam, Korte Hoogstraat 31; Het is gebeurd met de gulden! t/m 13 febr in Het Koninklijk Penningkabinet, Rapenburg 28, Leiden.