Hedendaags koningsdrama in Stramrood

De zuidwestelijke binnenstad van Den Haag is een immense bouwput. Op geld beluste projectondernemers leggen ondergrondse, lekkende tramtunnels aan; de skyline moet met die van een Amerikaanse metropool wedijveren. Handjeklap regeert.

Het Haagse toneelgezelschap Drang heeft met het tweeluik Stramrood en De Erven Stramrood een duidelijk politieke missie: het wil die misstanden in de kaak stellen. Ondertussen is de stad veranderd in een woestenij.

Vaste schrijver van het gezelschap Ton Theo Smit heeft ongetwijfeld aan de koningsdrama's van Shakespeare gedacht. In het openingsbeeld neemt stamvader Stramrood (Percy Muntslag), de man van het Haagse imperium BouwMij, plaats op zijn troon, verbeeld door de umpire-stoel in een tenniswedstrijd. Hij belooft, als een King Lear, zijn rijk te verdelen onder zijn kinderen; de oudste zoon blijft over, twee vallen af. Vanzelfsprekend zinnen de laatsten op wraak. Zijn dochter (Lucienne van Amelsfort) en jongste zoon (René Vernout) wringen zich in allerlei bochten om de nieuwe machthebber te dwarsbomen.

Een realistisch gespeelde voorstelling levert deze politieke aanklacht niet op. Ooit zou Proloog een dergelijk onderwerp strak en voor alles herkenbaar aanpakken. De ambities van schrijver Smit en regisseur Jaap Postma reiken echter veel verder; zij prefereren een mythische versie van wat feitelijk eenvoudigweg een banale strijd om macht en geld is. Shakespeare resoneert mee; het wemelt van verwijzingen naar de klassieke oudheid.

Tegen de zwarte achtergrond worden videobeelden vertoond die soms direct met de Haagse kaalslag te maken hebben, dan weer daarvan zijn losgezongen. Uiteindelijk wordt Stramrood zelf met een degen à la Hamlet doorstoken. Op dat ogenblik zijn we ver verwijderd van de hedendaagse Haagse perikelen.

Vóór alles is Stramrood veel. Dans, video, een acteur en actrice als symbolische naaktbeelden, bestuursleden die hun vrouw ontrouw zijn met vergelding en jaloezie als gevolg.

In dit web van associaties, dat soms verrassend mooie beelden oplevert, ontbeert het stuk kwaadaardigheid. Spelers als Percy Muntslag in de titelrol, Lucienne van Amelsfort, René Vernout hebben zeker kracht, maar ik had liever gezien dat zij hun krachten concentreren in plaats van zich in verschillende stijlen uit te drukken. De symbolistische overdaad verhult het venijn. Het meest authentiek was het duo Roos en Krantz; namen die helaas te letterlijk uit de Hamlet komen.

De acteurs Chris Kwant en Rogier Helwig tonen met treffend clownesk spel aan, waar het in Den Haag om draait: onderling gekonkel, geldzucht, machtsvertoon. Zij zijn de toneelversie van Tedje en Van Es, de Haagse creaties van Van Kooten en De Bie. Hun onthullende, spitse eenvoud had voor mij het toonbeeld mogen zijn voor meer scènes.

In januari 2000 komt het vervolg, De Erven Stramrood. Ik hoop dat daarin een offensieve, niet beladen vorm overheerst.

Voorstelling: Stramrood van Ton Theo Smit door Toneelgroep Drang. Decor: Wampe van der Graaf e.a.; muziek: Ger van Dijk; regie: Jaap Postma; spelers: Percy Muntslag, Theo Westerduin, Lucienne van Amelsfort e.a. Gezien 9/12 De Regentes, Weimarstraat, Den Haag. Te zien t/m 24/12 aldaar. Inl.: 06-50858858.