Duitsland

Gustav Gründgens

In Hamlet en Torquato Tasso, in gecompliceerde kunstenaars- en intellectuelenzielen wilde hij zijn gezicht terugzien. Hij vond het in een wit geschminkt, Japans aandoend masker: in de Mefisto uit Goethes Faust. Hij speelde hem in de Republiek van Weimar, in het Derde Rijk en in het naoorlogse Duitsland onder Konrad Adenauer. Geen acteur is zo vereenzelvigd met zijn rol als Gustav Gründgens. En geen theaterman is zo hevig veroordeeld als hij. De romancier Klaus Mann zette hem neer als een gewetenloze opportunist en zo werd hij ook verfilmd. Maar zijn legende bleef. Ter gelegenheid van zijn honderdste verjaardag wordt hij weer volop vereerd. Het Hamburger Schauspielhaus brengt een voorstelling met Gustav Gründgens als hoofdpersoon (inl 00-4940248710) en een door dezelfde figuur geïnspireerde expositie in de Staatsbibliothek van Berlijn heet Aber ich habe nicht mein Gesicht (t/m 12 febr inl 00-49302911840).

Millennium-tentoonstellingen

De Duitse musea pakken voor de eeuwwisseling flink uit - met interessante en soms verkrampte concepten. Das XX. Jahrhundert in zes Berlijnse musea trok al meer dan 250.000 bezoekers. Curator Peter-Klaus Schuster beschikte over een budget van tien miljoen mark en daarmee kon hij topstukken in huis halen zoals Matisse's De dans (t/m 9 jan; 00-49302662662). Zeitwenden in Bonn verbindt de Neanderthalers met de nieuwe media: een ietwat chaotisch geheel, maar met mooie rotsschilderingen (t/m 4 juni in de Kunst- und Ausstellungshalle; 00-4922853113). Kulturräume - Wege der Welt in het Wilhelm Lehmbruck Museum in Duisburg tenslotte omvat werk van tien beeldhouwers die zich in `het vreemde' verdiepten. Hoogtepunt is Joseph Beuys' Eurasien-visie; dieptepunt (tenzij u er anders over denkt) is de bijdrage van globetrotter Abraham David Christian. T/m 30 jan en van 22 febr t/m 23 april; inl 00-492032832630.

Josef Scharl

Dames dragen leuke hoedjes, de heren hebben hun snorren gepoetst. In het Münchense café lijkt de oorlog vergeten. Totdat een kreupele bedelaar de rust komt verstoren. Dit schilderij ontstond in 1927 en Josef Scharl (1896-1954) hield de scène in matte, zware kleuren vast. Anders dan zijn tijdgenoten Otto Dix en George Grosz had Scharl weinig op met cynisme. Zijn wereld was eerder melancholiek - maar evengoed genadeloos kritisch. De Kunsthalle in Emden wijdt een grote overzichtstentoonstelling aan het werk van Scharl: t/m 30 jan. Hinter dem Rahmen 13; di 10-20u, wo-vr 10-17u, za-zo 11-17u. Inl 00-49492120995.

En verder

Winterzauber, muziekfestival met gospel, jazz, opera en folklore t/m 15 jan in Bad Kissingen 00-499718048-214; schilderijen van de post-jugendstil-Zwitser Ferdinand Hodler t/m 3 jan in het Von der Heydt-Museum, Wuppertal 00-492025636231; Van Dijck - zum 400. Geburtstag des Künstlers t/m 27 febr in de Alte Pinakothek, München 00-498923805-0; Asterix- en Obelix-spullen t/m 2 april in het Westfälisches Römermuseum, Haltern 00-49236493760.