De NAM en de vogels

IJzer in de natuur is lelijk. De grootste en mooiste waterval op IJsland, de Gullfoss, werd jarenlang gebruikt voor het opwekken van elektriciteit: naast de mooie waterval stond een mooi, verantwoord machinegebouw van de landelijke centrale en samen vormden zij een afschuwelijk paar. Nu is het verantwoorde gebouw weg en is het weer een mooie waterval.

Een boortoren aan het strand is lelijk. Het strand is mooi, de boortoren is mooi (er is lelijker kunst), maar de toren is vooral mooi als je zelf er op werkt. Tegen het strand aan is het een lelijk geheel. (Omdat de boortoren makkelijker weg te halen is dan een strand, kun je hem er ook makkelijk neerzetten. Het is immers tijdelijk.)

Maar nu komt er een boot aan varen. Van ijzer. Hij is niet lelijk. Want veel van de strandgasten zijn met die boot gekomen en zullen er weer mee wegvaren. Mooie boot. Dus behalve tijdelijk is ijzer in de natuur soms ook: mooi. Er zijn mensen die graag een boot of een auto in de buurt hebben – als ze in de natuur zitten.

Wie iets wil bereiken zegt nooit dat hij het voor zichzelf doet, nee, hij doet het altijd voor een ander. Wie de natuur wil bewaren zoals zij is, zal zeggen dat hij het voor de natuur doet, voor de bomen, voor de vogels – niet voor zichzelf. Bomen: er kunnen er niet genoeg van zijn, vinden we. We laten ze maar groeien. Ik zag laatst een schoolplaat van Drenthe, omgeving Tynaarlo. Een kale zandvlakte zover het oog reikte met één hunebed erop. `Drenthe omstreeks 1920'.

Kom je nu op dezelfde plaats, dan vind je het hele hunebed niet terug, je ziet alleen maar het bos eromheen. En dat geldt voor alle `woeste grond' in Nederland. Alles wat zand was is nu bos. Bomen. Of dat nu mooi is – ik zelf geef de voorkeur aan een vlakte, vooral als het een zandvlakte is. Maar ik zeur niet, ik ben niet moeilijk.

Vogels, dat is een ander verhaal. Vogels maken deel uit van een uiterst delicaat en zwervend evenwicht. Het steekt heel nauw met vogels. Je durft je bijna niet te bewegen, uit angst dat je het diertje verontrust. Een vogel is zo vertrokken. De meeste vogels zijn bang voor mensen. Niet voor aanstormende auto's. Ze blijven rustig bezig in de berm. Voor een wandelaar vliegen ze weg.

Wij denken dat vogels doen wat wij met onze vogelkastjes e.d. willen dat ze doen. Doen ze niet. Of ze doen dingen die wij niet willen. Veel vogels hebben, anders dan honden en katten, een hekel aan mensen. Vanwege het misverstand. Wij denken dat een vogel alleen maar van puur natuur houdt. Maar menige vogel geeft de voorkeur aan onpersoonlijk ijzer. Als je een kaartje hebt gekocht om de Kroondomeinen op de Veluwe te bekijken, ga je in een touringcar. Die mag je niet uit. Zo blijven de vogels rustig. Want voor zo'n grote, lelijke, glanzende touringcar zijn die vogels niet bang. Niet zolang hij dicht blijft. Waar een vogel bang voor is, is de eenzame natuurvorser, de verrekijker. Hij denkt, oppassen voor die man, die heeft mij in de gaten.

Wil je kwikstaartjes zien? Leg een asfaltweg aan met fijn grint, laat er auto's op rijden. Je zult zien hoeveel kwikstaartjes daar op afkomen (ik weet niet waarom).

Vogels komen, vogels gaan. Wij hadden een voorjaar lang een wielewaalpaar. Ik herkende ze van hun roep (op school geleerd), en soms zag ik ze. Maar waarom ze dit jaar niet zijn teruggekeerd, ik weet het niet. Misschien hebben we te veel naar ze gekeken.

IJzer op de Noordzee. Als je vogels wilt redden, moet je boren op de Noordzee. Ver van de kust, midden in de natuur. Halverwege Engeland, dat is het beste. Kraaien heb ik gezien, meeuwen natuurlijk, spreeuwen, vinken, eksters, duiven, maar ook valken, een uil zelfs. Ik weet niet of men op schepen dezelfde ervaring heeft. In elk geval niet op het wad, want daar mag omwille van de vogels geen toren meer staan. Nooit meer. Stilte a.u.b.

En wat lees ik nu in de krant? Haast bij aanleg parkeerterrein in Pieterburen (het noordelijkste dorpje in Groningen). `De gemeente De Marne moet vaart zetten achter de aanbesteding van de aanleg van een groot parkeerterrein voor 300 tot 350 auto's in Pieterburen. Dit om bijna een half miljoen subsidie te kunnen binnenhalen. Het gaat om de eerste stap in het kader van het integraal ontwikkelingsplan voor het waddendorp.'

Arm Pieterburen.