Strijd om de macht in Soedan nog niet gestreden

In Soedan woedt nu ook een strijd om de macht. De uitkomst is nog onduidelijk.

Soedan, al toneel van een verwoestende oorlog in het zuiden, herbergt nu ook een openlijke strijd om de macht in de hoofdstad Khartoum. Deze kwam zondagavond naar buiten toen president Omar al-Bashir voor drie maanden de noodtoestand uitriep en het parlement ontbond.

Zijn maatregel was bedoeld om zijn rivaal uit te schakelen, de moslim-fundamentalistische ideoloog en parlementsvoorzitter Hassan al-Turabi, die de afgelopen maanden hard zijn best had gedaan om Bashirs positie te ondermijnen. Deze week zou het parlement stemmen over beperking van de bevoegheden van de president. Als Bashir niet in actie was gekomen, was hij nu zijn bevoegdheid om provinciale gouverneurs te benoemen kwijt geweest. En Turabi had meer voor hem in petto.

Maar de strijd in Khartoum is nog lang niet gestreden, want Turabi is een zeer sluwe machtspoliticus, en hij is gewoon op vrije voeten. Hij zwoer gisteren door te vechten tegen de ,,illegale'' beslissing van Bashir. De tot dusverre regerende Nationale Congrespartij riep na een urenlange bijeenkomst onder Turabi's voorzitterschap haar activisten in regeringsposten ,,op dit cruciale en beslissende moment'' op zich tegen de president teweer te stellen.

Aan de oproep werd meteen gehoor gegegeven door minister van Buitenlandse Zaken Mustafa Osman Ismail, die zijn ontslag aanbood uit protest tegen de afkondiging van de noodtoestand. Verwacht wordt dat meer ministers zijn voorbeeld zullen volgen.

Op zijn beurt verzekerde Bashir zich van de steun van onder anderen de invloedrijke vice-president Ali Osman Mohamed Taha. Ook de buurlanden Egypte en Libië, samen bezig met een campagne om de oorlog in het zuiden ten einde te brengen, drukten hun steun voor de president uit. De Egyptische pro-regeringskrant Al-Akbar schreef dat de politiek van Turabi ,,de deur had geopend voor internationaal terrorisme, dat Soedan in een isolement heeft gedrukt''.

Bashir, zelf uit het leger afkomstig, heeft in principe ook de steun van de militairen en de politie. Maar om het reguliere leger te controleren, is na Bashirs militaire staatsgreep van 1989 het Volksverdedigingsleger (PDF) gevormd, een paramilitaire organisatie die de revolutionaire zuiverheid in de gaten houdt. Naar wie van beide rivalen het PDF zal overhellen, is nog niet duidelijk.

De machtsstrijd is op zich nauwelijks een richtingenstrijd. Zowel Bashir al Turabi zijn opportunistische moslim-fundamentalisten. Bashir heeft jarenlang over Soedan gepresideerd met Turabi als sterke man op de achtergrond. Onder beider leiding ontwikkelde Soedan zich als toevluchtsoord van terroristen: de ex-Saoedische miljardair Osama bin Laden heeft jarenlang in Soedan gewoond tot hij onder druk van de Verenigde Staten naar Afghanistan werd geloosd. Beiden presenteren zij zich nu als democraten.

De VS, fel tegenstander van het fundamentalistische regime in Khartoum, hebben dan ook neutraal gereageerd op de ontwikkelingen. ,,Waar we op uit zijn, is een wijziging van de politiek in Soedan; we willen een politiek die die uitgaat van verzoening, van beëindiging van de burgeroorlog'', aldus Washington.