Rekeningrijden tegen een hoge prijs

Minister Netelenbos is het eens geworden met Amsterdam over het rekeningrijden. Maar daarvoor moest zij wel over de brug komen.

Hoewel alle vier de grote steden zich aanvankelijk krachtig hebben verzet tegen de invoering van het rekeningrijden, heeft minister Netelenbos (Verkeer en Waterstaat) nu toch de regio Amsterdam in beginsel bereid gevonden het spits af te bijten. Maar de Amsterdammers hebben hun huid duur verkocht: het experiment met de elektronische tolheffing in de ochtendspits levert de regio tal van belangrijke infrastructuurprojecten op.

Beide partijen vermijden zoveel mogelijk de langzamerhand beladen geworden term `rekeningrijden' en spreken liever over `bereikbaarheidspakketten'. Ook Utrecht blijkt daar inmiddels oren naar te hebben. Het ministerie houdt er ernstig rekening mee dat Utrecht de tweede stad wordt die, in ruil voor infrastructurele cadeaus, het rekeningrijden zal invoeren.

Voor het eerst krijgt Netelenbos hiermee voet aan de grond met deze methode van filebestrijding, die al jaren op de agenda van het kabinet prijkt. Na zware politieke en maatschappelijke druk zag Netelenbos er dit voorjaar van af het rekeningrijden rond alle vier de grote steden tegelijk in te voeren. In plaats daarvan zou de methode eerst in een of twee steden worden toegepast.

Het is nu de bedoeling dat er tegen het einde van 2002 op de A2 en de A4 ten zuidoosten en ten zuidwesten van de hoofdstad elektronisch tol zal worden geheven tijdens de ochtendspits in de hoop deze wegen zo wat stiller te maken.

De regio Amsterdam wordt ruimhartig gecompenseerd voor haar medewerking. De Amsterdamse wethouder Köhler (Verkeer) gaat er vanuit dat er de komende tien jaar een bedrag van rond de 1,5 miljard gulden extra naar de regio toekomt.

Het rekeningrijden op de A2 en A4 levert de regio 60 miljoen gulden per jaar op, in totaal 600 miljoen gulden. Daarnaast komt er geld (in totaal 670 miljoen gulden) dat in het Meerjarenprogramma Infrastrucuur en Transport (MIT) voor de periode na 2007 voor de aanleg van spitstroken was gereserveerd, eerder beschikbaar. Verder zal Verkeer en Waterstaat het bedrag dat de regio zelf in een mobiliteitsfonds zal storten, verdubbelen. Köhler verwacht dat de gemeenten en de provincie hier wel een bedrag van 300 miljoen gulden voor willen uitrekken.

Als de Amsterdamse regio bereid is zelf echt diep in de buidel te tasten voor het fonds, kan dat nog lastig worden voor Netelenbos worden. Gevraagd waar ze het geld vandaan zou halen, als Amsterdam zelf een miljard bijeen wist te krijgen, antwoordde Netelenbos gisteren: ,,Dan heb ik wel een vraagstuk.''

Voor Amsterdam betekent het akkoord dat het grootste knelpunt kan worden aangepakt, namelijk de Coentunnel. Het was de afgelopen jaren de grootste wens van de regio om een tweede Coentunnel en de Westrandweg aan te leggen. Deze laatste verbinding moet het verkeer vanaf de Coentunnel naar Schiphol buiten de stad omleiden en hiermee de ringweg ontlasten.

Andere belangrijke onderdelen van het voorlopige akkoord met Netelenbos zijn dat zij zich zal inzetten van de snelle realisering van het RegioNet, een openbaar-vervoernet rond Amsterdam. Ook lijken een ondergrondse verbinding tussen de A6 en de A9 te zuidoosten van Amsterdam en een spoorlijn van Almere naar Schiphol dichterbij te komen.

Maar er zal nog veel moeten gebeuren voordat er op de streefdatum van 31 maart 2000 een definitief akkoord ligt. Onderzoek zal nog moeten aantonen dat het rekeningrijden op de A2 en A4 een gunstige invloed heeft op de files. Ook moeten er oplossingen worden gevonden voor het sluipverkeer. En niet het onbelangrijkste is dat de gemeenteraad van Amsterdam, het Regionaal Orgaan Amsterdam waarin alle omliggende gemeenten zijn vertegenwoordigd en Provinciale Staten nog akkoord moeten gaan. Belangrijke voorwaarde is dat er nog een andere stad mee zal doen aan het rekeningrijden.

De ironie bij dit alles is dat Amsterdam zoveel nieuwe infrastructuur tot zijn beschikking krijgt dat het erg lastig zal worden om met zekerheid te zeggen dat een verwachte afname van de files is toe te schrijven aan het rekeningrijden. En daar was het bij de proef nu juist om begonnen. Zolang het aantal files echter afneemt, zal noch de regio Amsterdam noch Netelenbos daar mee zitten.