Principiële kwestie of non-issue?

Mogen leerlingen op openbare scholen godsdienstige handelingen verrichten? Of tast dat het `openbare karakter' van de school aan?

Het Calandlyceum in Amsterdam verbiedt islamitische leerlingen te bidden op school. Een kleine steekproef in het openbaar onderwijs.

In het openbare middelbare onderwijs wordt uiteenlopend gedacht over faciliteiten voor bidden op school. Een rondgang.

J. Hoekstra, voorzitter van de vereniging openbaar onderwijs (VOO):

De VOO bewaakt de identiteit van openbare scholen. ,,Als het gebed geen demonstratief karakter heeft, is er weinig op tegen. Als een katholieke leerling voor het eten een kruisje slaat, dan valt niemand dat op. Dus moet een islamitische leerling dat ook kunnen, maar dan op zijn manier. Ze doen dat nu eenmaal wat opvallender dan de christelijke en katholieke wijze van bidden. Het wordt pas problematisch als het een grote groep wordt, die op een opvallende plek in de school zijn matjes uitrolt en luidruchtig gaat bidden.''

K. Loggen, locatieleider van de Meerstroom in Utrecht (mavo/vbo):

,,Ik heb verzoeken tot gebedsruimte verschillende keren ingewilligd. Het was totaal geen issue. Natuurlijk kon dat. Op een openbare school is iedereen welkom, ongeacht zijn geloof. Wij staan ook toe dat leerlingen wat eerder naar huis gaan tijdens ramadan, omdat het zo vroeg donker is. Je moet zulke zaken per geval bekijken en praktisch zijn: hoofddoekjes mogen bijvoorbeeld niet tijdens gym, maar verder wel. De pluriformiteit van openbare scholen spreekt mij meer aan dan de neutraliteit. Wij zijn met heel veel etnische groepen in een school en moeten vreedzaam met elkaar samenleven. De omgangsvormen zijn ook belangrijk: islamitische jongens kunnen niet vanuit hun geloofsovertuiging weigeren om een vrouw een hand te geven, bijvoorbeeld. Ik zou ook niet willen dat een groep demonstratief gaat bidden. Maar de echte grens ligt voor mij bij bekering, bij folders uitdelen. Dat kan absoluut niet op een openbare school.''

A. Knoet, rector van het Stedelijk Dalton Lyceum in Dordrecht:

Het Dalton Lyceum heeft leerlingen van in totaal 52 nationaliteiten. ,,De vraag is of je geloofsbelijdenis in school wil halen – van welk geloof dan ook. Wij hebben de vraag om een gebedsruimte nog nooit gehad en ik weet niet hoe ik 'm zou beantwoorden. Bij ons mogen alle groepen wel hun hoogtijdagen vieren - kerst, het suikerfeest van de moslims en het lichtfeest, als de hindoe's dat zouden willen. Onze gymleraren houden wel rekening met het vasten tijdens ramadan. Dat is geen beleidsregel, eerder een praktische kwestie. Maar feestdagen zijn van een andere orde dan het dagelijkse gebed.''

M. Beertema, rector van het Calandlyceum in Rotterdam:

,,We hebben hier zoveel nationaliteiten rondlopen, ik zou het niet van deze wereld vinden om geen rekening te houden met hun geloofsbeleving. Leerlingen hebben nog nooit gevraagd om een lokaal om te bidden, maar we zouden het geen probleem vinden. Wel zouden we het kenbaar maken, zodat leerlingen met een andere religieuze achtergrond weten dat voor hen die ruimte er óók is. Voor ons betekent openbaar onderwijs dat we respect hebben voor iedereen. Daarom hebben we voor het suikerfeest aan het einde van de ramadan de schoolonderzoeken uitgesteld. Kerstmis is bij ons geen christelijk feest maar een multi-cultureel `eindejaarsfeest' met internationale hapjes en muziek. Omdat een aantal islamitische leerlingen dan vast vanwege de ramadan, hebben we voor hen een apart lokaal ingericht waar ze een film kunnen bekijken.

R. Bunk, rector van de Thorbecke Openbare Scholengemeenschap in Rotterdam:

,,Op onze school zitten veel topsporters, dus we zijn gewend om te anticiperen op individuele wensen van leerlingen. We hebben de vraag om te bidden nog niet gehad, maar we zouden zeker een oplossing vinden. Wij zien een openbare school als een plek waarbinnen kinderen met verschillende religieuze achtergrond met elkaar in contact kunnen komen.

R. Schenk, directeur van het Stedelijk College in Zoetermeer:

,,Ik ben het met het Amsterdamse Calandlyceum eens: het gaat om een principiële kwestie. Het geven van gelegenheid voor godsdienstbeoefening, ook al is het een leegstaand lokaal, behoort niet tot ons takenpakket. Nee, dat is niet uit angst voor escalatie. Het is gewoon niet onze core business. Vindt u dat star? Het dragen van een kruisje, sterretje of hoofddoekje staan we toe. Dat zijn ook uitingen van religie. Maar daarmee loop je elkaar niet voor de voeten. Ik vind dat onze school over het bidden op school ook een standpunt moet innemen, ik ga dat deze week agenderen in het bestuur en de medezeggenschapsraad. Want wie bidden toestaat, zet een trend. Wij vieren wel kerstmis op school, maar daar zit geen religieus aspect in. We hebben een bijeenkomst met een kerstontbijt en een optreden van de docentenband.''

L. Spelt, rector van het Valleicollege in Amersfoort:

,,Zolang het instituut openbare school bestaat, moet ik kiezen voor de lijn van het Calandlyceum: geen enkele religieuze groepering krijgt een gebedsruimte. Je kunt kiezen voor pluriformiteit, maar dan is wel de consequentie dat je ons hele stelsel op zijn kop zet. Daar ben ik overigens wél voor. Die verzuiling, dat moeten we maar eens gehad hebben.''