Kerstwijn

In weinig boeken wordt zoveel over wijn gesproken als in de Bijbel. In deze tijd van welbehagen en vineuze genoegens rijst de vraag wat de ouders van Onze Lieve Heer dronken. Was er een versterkende beker wijn in de herberg voor de jonge moeder en trotse vader?

De bijbel zelf is buitengewoon zwijgzaam over de omstandigheden in Bethlehem. Wie ook maar één Nativitas-schilderij uit de zestiende of zeventiende eeuw heeft gezien en daarna Lucas leest, verbaast zich over de uitbundige fantasie van de schilders. Lucas schrijft dat Jozef en Maria zich aanmeldden in een diversorium, in moderne termen gesproken een wegrestaurant van eenvoudige kwaliteit, een routier voor vrachtwagenchauffeurs. Daar moesten ze genoegen nemen met het praesepium, een bijgebouwtje waar de reisdieren werden gestald. Geen woord over een hartversterking na de moeizame reis. Maar ongetwijfeld zal Jozef, die als een goedhartig mens wordt afgeschilderd, ervoor gezorgd hebben dat zijn verloofde wat te drinken kreeg.

Nu doemt er echter een probleem op – vrome Joden mochten geen wijn drinken die door niet-Joden was bereid. Omdat Judea in die tijd een onderdeel was van het Romeinse Rijk, was de kans aanwezig dat de herberg langs de weg door een Romeinse waard werd gedreven. Jozef moet in dat geval voor een dilemma hebben gestaan: Maria laten verdorsten en daarmee de Heer trouw zijn, of zijn vrouw in barensnood een beker wijn brengen uit onreine vaten.

Maar laten we de zaak van een gunstige kant bekijken en uitgaan van een Joodse herbergier. Wegrestaurants hadden in de regel niet veel moois te bieden op het punt van wijn. Er was huiswijn, geoxydeerd door een verblijf in een geopende amfoor, met een beetje geluk aangemaakt met kruiden om de slechte smaak te camoufleren. Betere wijnen waren de liquoreuze wijnen van laat geoogste druiven, zowel rood als wit.

Verdiende een timmerman genoeg geld om zoete wijn te kopen? Juist die zou Maria goed doen, want druivensuikers peppen een mens op. Er werd geld uitgespaard op het logies, dus Jozef kon zich die luxe wel permitteren. Van de twee mogelijkheden een Romeinse herberg met noodgedwongen consumptie van water en een Joodse herberg met een beker zoete wijn voor het vermoeide paar, is het laatste te prefereren. Al was het maar om ons geweten te sussen.