Bekende Nederlander

Japanse delegaties met belangstelling voor waterbouwkundige werken doen sinds enkele jaren het Zeeuwse dorpje Colijnsplaat op Noord-Beveland aan. Zij hopen daar het geboortehuis van Johannis de Rijke te vinden. De Japanners zijn er namelijk vast van overtuigd dat deze fenomenale Nederlander in Colijnsplaat op dezelfde grootse wijze vereerd wordt als in Japan.

In de Japanse kustplaats Nagoyo staat een meer dan levensgroot standbeeld van Johannis de Rijke. Deze Nederlander trok in 1873 met zijn baas, een Noord-Hollandse aannemer van havenwerken, naar Japan om daar in opdracht van de keizer kustwerken uit te voeren. De Noord-Hollandse aannemer ging drie jaar later terug, maar Johannis de Rijke bleef in Japan. Hij heeft daar in dertig jaar tijd een reeks van waterstaatkundige werken ontworpen en uitgevoerd.

De havenstad Osaka heeft zijn reputatie van goed bereikbare zeehaven grotendeels aan De Rijke te danken. Deze ontwierp voor de ingang van de baai twee lange strekdammen, waardoor de schepen veiliger de haven in- en uit konden varen. Voorts maakte hij een aanlegsteiger voor zeeschepen bij de havenstad Kobe, een tunnelkanaal van het Biwameer naar Kyoto, een dwarskanaal tussen twee rivieren en vele ontwerpen voor de havens van Tokio en Yokohama.

Maar De Rijke was niet alleen een temmer van de zee. Hij bedacht ook een beheersbare bedding voor een bergstroom, die jaarlijks het dal in het regenseizoen onbewoonbaar maakte en vele doden tot gevolg had.

Door zijn talrijke activiteiten op waterbouwkundig terrein werd hij een geziene huisvriend van de keizer en bekleedde hij een soort ministerspost voor waterbouwkundige werken aan het Japanse hof.

En Johannis de Rijke is nog niet vergeten. Een Japanse groep van belangstellenden voor grote waterwerken doet nu elk jaar Colijnsplaat aan om meer te weten te komen van die grote Nederlander die zoveel goeds in het land van de rijzende zon gedaan geeft.

Maar dat er naast Caland, Blanken en Lely nóg een groot waterstaatkundig ingenieur te eren valt, is in Nederland alleen in vakkringen bekend. Voor Japanse delegaties valt er dan ook niets te bezoeken, geen monument en geen geboortehuis. Het dijkwerkershuisje – de vader van Johannis was een eenvoudig grondwerker – is er niet meer. Zelfs de plaats waar het in het begin van de vorige eeuw moet hebben gestaan is niet bekend. Het verbaast het Japanse gezelschap iedere keer weer dat juist in het geboortedorp van hun held zo weinig over hem bekend is.

Langzamerhand is het gemeentebestuur van Noord-Beveland tot de overtuiging gekomen dat daar wat aan gedaan moet worden. Er zijn nu plannen om een plaquette of een borstbeeld van De Rijke te laten maken, teneinde de Japanners ervan te overtuigen dat er ook in Colijnsplaat iets tastbaars is dat zijn nagedachtenis in zijn geboorteplaats in ere houdt.

Vorige maand was het weer zover. Een groep van vijfentwintig Japanners bracht een bezoek aan de Deltawerken en deed ook Colijnsplaat aan, waar zij tot hun teleurstelling geen geboortehuis of ander aandenken aan hun held konden ontdekken.

Om het gezelschap niet met lege handen naar huis te sturen woei de Japanse vlag aan de ingang van het etablissement waar zij hun avondmaaltijd gebruikten. En de kleinzoon van De Rijke was daar aanwezig om hen te woord te staan. Maar er moet toch nodig een monument voor hem komen. Johannis de Rijke mag dan in Nederland alleen in waterbouwkundige kringen bekend zijn, in Japan is hij nog steeds een fenomenaal man, de Nederlander die veel goeds voor hun land heeft gedaan.