NS probeert geweld door passagiers te beteugelen

Het NS-personeel kampt met geweld van de kant van de passagiers. Er lijkt geen kruid tegen gewassen.

De Hoek van Holland-lijn is een `probleemlijn'. Vorige week woensdag was het weer raak bij Schiedam. Bij een vechtpartij tussen vier zwartrijders en drie NS-medewerkers liep een conducteur een gebroken pols op.

Agressie in treinen neemt toe, zeggen de conducteurs. De vechtpartij van vorige week woensdag was gisteren aanleiding voor een wilde staking die het treinverkeer in de Randstad het grootste deel van de ochtend lam legde. `De maat is vol', stond er op een rondgedeeld pamflet van het actiecomité Maatregelen Nu Rotterdam/Dordrecht/Hoek van Holland. `Wij zijn het zat om de klappen op te vangen.'

De NS-directie zegde toe te overleggen. In verschillende sessies krijgen conducteurs komende donderdag de gelegenheid hun hart te luchten. Of dat ook betekent dat de NS extra maatregelen gaat nemen, is nog ongewis. De conducteurs hebben alvast van tevoren aangekondigd opnieuw in staking te gaan, mocht het overleg niets opleveren.

Maar neemt het geweld ook echt toe? Het lijkt er op, zegt een woordvoerder van de spoorwegpolitie. In 1998 registreerde de spoorwegpolitie 200 gevallen van geweldpleging tegen conducteurs en eigen personeel. Over 1999 waren dat er tot nog toe 271. ,,Daaruit zou je moeten concluderen dat er sprake is van een lichte toename'', zegt de woordvoerder. ,,Verder zien we ook dat de ernst van het geweld toeneemt.''De NS heeft een eigen manier van registeren. Alle conducteurs zijn uitgerust met een `railpocket', een zakcomputertje waarmee ook berichten kunnen worden doorgegeven. Sinds anderhalf jaar kunnen conducteurs via de railpocket melding maken van agressie. Op deze manier komen iedere maand ongeveer 500 meldingen van agressie binnen, zegt NS-woordvoerder John Krijgsman. Ongeveer 75 procent van de meldingen betreft verbaal geweld, in tien procent van de gevallen is er sprake van diefstal of vernieling.

In de rest van de gevallen, zo'n 60 à 70 meldingen per maand, is er sprake geweest van fysiek geweld tegen conducteurs. Geen reden voor paniek, vindt Krijgsman. ,,We willen het probleem niet bagatelliseren. Twee meldingen per dag is natuurlijk te veel. Maar bedenk wel dat we elke dag een miljoen passagiers vervoeren.''

Op 8 mei 1991 werd in Harlingen een conducteur door een passagier doodgestoken. Sindsdien beteedt de NS jaarlijks 60 miljoen gulden aan maatregelen die de agressie op treinen moeten verminderen. Zo werd iedere conducteur uitgerust met een portofoon, om bij problemen de hulp van collega's in te roepen. Bij het project `luister eens' spreken conducteurs op scholen over agressie. Belangrijker was echter het aantrekken van 400 man extra personeel, waardoor op `probleemlijnen' extra personeel kon worden ingezet en er toegangscontroles voor de perrons konden worden gehouden. Maar die toestroom van de 400 extra conducteurs is inmiddels `opgedroogd', zegt Jos Stevens van de ondernemingsraad Randstad-Zuid. Vooral in het westen van het land is er volgens Stevens een gebrek aan mankracht. ,,In Rotterdam zijn er op 280 formatieplaatsen twijntig vacatures. Verder hebben we hebben te kampen met een grote uitstroom en een hoog ziekteverzuim. Verschillende conducteurs zitten thuis omdat ze het slachtoffer zijn geworden van geweld.''

Volgens Stevens zou de NS meer moeten doen om de problemen op te lossen. ,,Dit bedrijf is vooral bezig commercieel te worden. Daarbij verliest het de realiteit op de werkvloer uit het oog.''