Joseph Heller, schrijver van Catch-22, overleden

De Amerikaanse schrijver Joseph Heller, auteur van Catch-22, is zondagnacht in zijn woonplaats East Hampton, New York, op 76-jarige leeftijd overleden aan een hartaanval. De titel van zijn in 1961 verschenen bestseller, gebaseerd op Hellers ervaringen als vlieger in de Tweede Wereldoorlog, werd in vele talen een synoniem voor een situatie zonder uitweg. Tijdens de jaren zestig groeide zijn debuut uit tot een cultboek. Nu wordt Catch-22 alom beschouwd als klassieke satire over de waanzin van de oorlog en de uitwassen van het kapitalisme. Na Catch-22 publiceerde Heller nog vijf romans.

Catch-22 is het verhaal van kapitein Yossarian, die telkens gedwongen wordt om extra missies te vliegen. Alleen als hij zich gek kan laten verklaren, hoeft hij niet meer te vliegen. Maar dan is er artikel 22 van de luchtmacht, `catch-22': wie geen missies wil vliegen kan niet werkelijk gek zijn.

Bij iedere nieuwe roman zeiden critici dat Heller na Catch-22 nooit meer zo'n goed boek had geschreven. Hellers reactie, `Wie wel?', werd een running gag. ,,Er wordt wel beweerd dat Catch-22 de tijdgeest heeft beïnvloed'', zei Heller in 1995 in een vraaggesprek met deze krant, ,,maar dat lijkt me overdreven. De mensen werden er hoogstens door bevestigd in hun wantrouwen tegenover de autoriteiten en het militair-industrieel complex.''

Heller schreef ook enkele toneelstukken. Hij was medeauteur van een boek over het Guillain-Barresyndroom, een zenuwaandoening waaraan hij in de jaren tachtig leed.

Deze maand voltooide hij zijn laatste roman.

NECROLOGIE: pagina 11