`Chavez is Gods straf voor Venezuela'

Venezuela stemt morgen over de nieuwe grondwet van president Hugo Chavez. `Ja' zal winnen, ook omdat de oude partijen van de kaart zijn geveegd en `nee' niet is georganiseerd.

,,We laten de cavalerie los'', roept president Hugo Chavez in zijn gevechtsuniform. ,,Het tegenoffensief is in volle gang, en bevel is: doorzetten, in de aanval!'' De menigte op het plein juicht. Si!

De campagne voor de goedkeuring van een nieuwe grondwet voor Venezuela is in een gespannen fase gekomen. De afgelopen dagen werd Caracas onder de voet gelopen door betogers die verhit voor of tegen de goedkeuring van de nieuwe grondwet schreeuwden. ,,Er dreigt een dictatuur'', zeggen de jongens van het `nee'. Ze hebben net poppen verbrand van aanhangers van Chavez. ,,Die jongens hebben rijke ouders, wij hebben Chavez'', zegt jong meisje uit het `ja'-kamp.

De populariteit van Chavez is iets aan het afkalven. ,,Hij praat teveel'', zegt een vrouw. Dat hij Cuba onlangs een ,,zee van geluk'' noemde, heeft mensen afgestoten. Maar `ja' is een stem voor Chavez, en `ja' gaat het winnen. De traditionele partijen bestaan niet meer, intellectuelen en ondernemers leiden de campagne van `nee'. Een van de meest in het oog springende tegenstanders van Chavez is Jorge Olivarria. Een historicus, gespecialiseerd in staatsrecht.

,,Chavez gelooft écht dat hij door God is uitverkoren'', zegt Jorge Olivarria (66). ,,Ik kén hem.'' Briesend van woede zit de beroemde historicus in zijn glazen kantoor tussen de wolkenkrabbers van Caracas. Vier jaar lang was hij een adviseur en intieme vriend van Chavez, die vorig jaar december tot president gekozen werd. De couppoging van de opstandige luitenant-kolonel in 1992 noemt Olivarria nog altijd een ,,mannelijk en legitiem antwoord'' op de corruptie van de oude politieke elite.

Nu Chavez op democratische wijze aan de macht is, heeft Olivarria zich tot tegenstander ontpopt. ,,Puur fascistisch'' noemt hij de regeerstijl van zijn vroegere vriend. ,,Eigenlijk begin ik hem nu pas goed te kennen. En ik zeg u: als het waar is hij door God is uitverkoren, dan is het om Venezuela de grootste straf uit zijn geschiedenis op te leggen. Te beginnen met deze grondwet.''

Wat is er volgens u mis met de nieuwe grondwet?

,,Alles. Het is een achterhaalde mengeling van autoritarisme, etatisme en socialisme. Een achterhaalde cocktail van iets dat men alleen tijdens het Italiaanse fascisme zag. Deze grondwet gaat uit van de vooronderstelling dat armoede rechten met zich meebrengt.''

Is dat dan niet zo?

,,Nee, een grondwet moet voorwaarden scheppen zodat mensen hun eigen rijkdom kunnen opbouwen. Het klinkt natuurlijk prachtig, een staat die verklaart: iedereen heeft recht op huisvesting, onderwijs en gezondheidszorg. Maar geen enkele staat kan dat waarmaken. Een moderne staat moet zorgen dat mensen hun eigen huizen kunnen bouwen, hun eigen gezondheidsverzekering afsluiten, hun eigen scholen kiezen.''

Een traditionele sociaal-democraat zal het niet met u eens zijn.

,,Waar het om gaat, is dat de staat de fictie creëert dat zij een bron van rijkdom is. In werkelijkheid leeft de staat van de mensen, en niet omgekeerd. Dát is de fundamentele fout van deze grondwet. Dit land is gezegend met de vloek van de olie. Een geologische toevalligheid heeft Venezuela voorzien van een rijkdom die niet het product van arbeid, denkkracht of enige andere verdienste van de Venezolanen is. Toch heeft de olie de Venezolanen het idee gegeven dat de staat extreem rijk is, en die rijkdom alleen nog maar verdeeld hoeft te worden.''

Maar Venezuela is toch de op één na grootste olieproducent ter wereld?

,,De staat is rijk, maar niet rijk genoeg om te doen wat de mensen hopen: iedereen een luxe leventje bezorgen. Dankzij de olie hebben we van het parasitisme een sociale religie gemaakt. De Venezulanen geloven dat hun staat de rijkste ter wereld is, en dat ze van die rijkdom beroofd zijn door de corruptie van de politieke elite.''

Maar die politiek was toch ook corrupt?

,Natuurlijk is een hoop rijkdom door de corruptie in rook opgegaan. Maar de grootste corruptie had niet de afgelopen tien jaar plaats, zoals Chavez wil doen geloven. De grootste verspilling vond plaats in de jaren zestig en zeventig. De overheid investeerde toen op grote schaal in industrieën die nooit van de grond kwamen. Van verliesgevende schoenenfabriekjes tot een nieuwe staalindustrie die op de fles ging. En naar die tijd keren we nu terug.''

Waarom werden die investeringen een mislukking?

,,Wanneer je opeens rijkdom in een land injecteert, gaat dat zich gedragen als de man die de loterij wint. Als zijn geld opraakt, zit hij in dezelfde situatie als daarvoor, met dat verschil dat hij er de gewoonten van de rijken op nahoudt. Zo was Venezuela de nouveau riche van Latijns-Amerika. Nu zijn we de nouveau pauvre. We hebben alle gebreken van de rijken en alle gebreken van de armen.''

Wat zijn de gebreken van de arme?

,,Dat hij niet intelligent genoeg is om een rijke te zijn. De fout van de arme is niet dat hij arm is, maar dat hij niet rijk heeft kunnen zijn. Hij is eenvoudig te bruut, te lui en te dom om rijk te zijn.''

Waarom vindt u de grondwet militaristisch?,,Deze grondwet geeft het leger de mogelijkheid te doen wat het wil. Er is geen controle meer over hun uitgaven. De militairen bepalen hun eigen promoties. Ze krijgen politieke taken en mogen zelfs als politie optreden.''

Wie leidt het verzet tegen Chavez?

,,Niet de politieke partijen, die zijn dood en begraven. Uit dit alles komt iets nieuws voort. Maar intussen wint Chavez het referendum. Hij is een demagoog met een dronkenmakende welbespraaktheid. En dát moet ik hem nageven: Hij is warm, sympatiek, een natuurlijk leider. Hij identificeert zich meer met het volk dan ik.''