`We spreken Welsh, maar zingen Engels'

De Super Furry Animals uit Wales zingen om praktische redenen alleen in Wales nog in het Welsh, de door de Engelse koning Hendrik VIII in 1542 verboden taal, die sindsdien geen officiële status heeft herkregen.

Hoe klinkt het leven van alledag voor een popgroep uit Wales? De Super Furry Animals doen een grappige poging om daarop een antwoord te geven met het nummer The Sound Of Life Today: een zenuwachtig synthesizerriedeltje van twintig seconden dat abrupt eindigt, alsof de stekker uit het stopcontact wordt getrokken. Het electronische wegwerpmelodietje is de laatste herinnering aan het feit dat de Super Furry Animals zes jaar geleden begonnen als een halfslachtig techno-collectief, voordat ze zich konden ontwikkelen tot de avontuurlijke liedjesband van het recente, derde album Guerrilla. ,,Een lompe titel'', zegt zanger en gitarist Gruff Rhys, ,,maar we vonden het wel grappig dat je het op z'n Welsh uitspreekt als gorilla, één van die harige monsters waar onze groepsnaam aan refereert. Sinds wij in het Engels zijn gaan zingen, houden we er vrij heftige standpunten op na met betrekking tot instandhouding van het Welsh als spreektaal. Om dat weer een beetje recht te trekken hebben we de kreet `non violent direct action' op onze cd-hoes gezet, want we willen niet de indruk wekken dat we als militante guerrillastrijders op de barricade willen.''

Oorspronkelijk zong Rhys in het Kymrisch, de taal die in 1542 door Hendrik de Achtste werd verboden als voertaal in de Britse gerechtshoven van Wales. ,,Mijn grootmoeder mocht op school alleen Engels spreken en werd op haar vingers getikt als ze iets in het Welsh zei. Ikzelf heb op een Welsh-talige school gezeten, maar de taal heeft nog steeds geen officiële status. Het hangt van de locale autoriteiten af, of de straatnaambordjes in een bepaalde gemeente tweetalig of alleen in het Engels gesteld zijn.''

Aan de hand van hun plaattitel Lianfairpwllgywgyllgoger Chwyrndrobwlltysiliogoygoyocynygofodf kwamen de Super Furry Animals tot het inzicht dat het Engels een geschiktere taal is voor universeel begrijpelijke popteksten. Sindsdien maken ze nog nog wel platen in het Welsh, maar die zijn alleen voor de lokale markt. Platenbaas Alan McGee van het Creation-label bood hen in 1994 een contract aan, op voorwaarde dat ze meer Engelstalige nummers in hun live-repertoire zouden opnemen. ,,Wat McGee zich niet realiseerde'' zegt Rhys, ,,was dat hij een optreden had gezien waarbij ik mijn uiterste best deed om àlle nummers in het Engels te zingen. In het begin lukte dat alleen nog niet zo goed.''

Het debuutalbum Fuzzy Logic werd in 1996 door de Britse muziekpers omarmd als voorbode van de `nieuwe psychedelica'; het kaleidoscopische vervolg op de in haar eigen formules vastgeroeste Britpop. De Super Furry Animals waren niet bang voor het experiment en lieten zich door Abba tot Zappa beïnvloeden voor voor hun dwarse popliedjes. De single The man don't give a fuck werd een onwaarschijnlijke kersthit en met optredens op alle grote Britse popfestivals droegen de Super Furries hun steentje bij aan het groeiende succes van bands uit Wales als Manic Street Preachers, Catatonia en Stereophonics. In Wales worden Tom Jones en Shirley Bassey als nationale helden beschouwd, zegt Rhys. ,,Hoewel ze er tamelijk conservatieve denkbeelden op na hielden, was het voor jonge mensen altijd cool om naar hun muziek te luisteren. Hun succes vervult mij met een merkwaardig soort nationale trots.''

In Wales heerst niet de waan van de dag die de popcultuur van Londen zo vluchtig maakt, meent Rhys. ,,Londen is een snelkookpan, waar je als popmuzikant niet de rust krijgt om een eigen geluid te ontwikkelen. De Londense muziekscene is geobsedeerd door trends, die elkaar met de regelmaat van de klok opvolgen. Ik ben ervan overtuigd dat een band als Oasis nooit uit Londen had kunnen komen, omdat hun muziek van meet af aan los heeft gestaan van alles wat er om hen heen gebeurde. Oasis was bijna ouderwets in hun muzikale opvattingen. In een omgeving die alsmaar gespitst is op het nieuwste van het nieuwste, was dat een verademing. De Londense mallemolen is soms inspirerend, maar wij kunnen een stap terug doen en lachen om al die drukte.''

Van een Welshe rockscene wil Gruff Rhys niets weten. ,,Met een groep als The Alarm had ik niet zo veel, want dat waren opportunisten die een gat in de markt voor Keltische namaak-mystiek hadden ontdekt. Ik ben opgegroeid met een enorm rijke traditie aan Welshtalige volksmuziek, die buiten Wales door niemand gehoord wordt. Voor mij is dat een nuttige bron van inspiratie, want voor buitenstaanders lijkt het of onze muziek heel erg origineel is, terwijl we in feite terug kunnen vallen op een traditie. Wij voelen ons minder verwant met een uitgesproken rockgroep als de Manic Street Preachers dan met een wat eigenzinniger exponent van de Welshe popmuziek als Gorky's Zygotic Minci, omdat zij ook voortbouwen op diezelfde folktraditie bij het inslaan van nieuwe wegen. Daarmee wil ik niet zeggen dat we in de Welshe aarde vastgeklonken folkies zijn. Ook van blues, techno en de klassieke avantgarde hebben we het nodige opgestoken. Op tournee in Japan of Nederland is het niet relevant waar we vandaan komen, als het publiek bereid is om onze muziek aan te horen.''

Gruff Rhys voelt zich verkeerd begrepen, als de Super Furry Animals weer eens worden afgeschilerd als excentriekelingen in het anders zo overzichtelijke Britse popwereldje. ,,Wij zijn niet anders dan andere popmuzikanten, in die zin dat we de best mogelijke liedjes proberen te maken. De ideale popsong laat zich meefluiten op een bouwsteiger en heeft een refrein dat na één keer luisteren blijft hangen. Dat onze songs niet allemaal aan dat recept voeldoen, neemt niet weg dat we met Fire in my heart en met Keep the cosmic trigger happy tot onze eigen verbazing weer een paar toegankelijke liedjes aan ons repertoire hebben toegevoegd. Ik heb het zelf meestal niet in de hand, of een nummer vrolijk of somber uitpakt. Op momenten van intens geluk moet ik me er toe zetten om een liedje te schrijven, met het risico dat de aanleiding voor het geluk als sneeuw voor de zon verdwijnt en er toch weer een droevig lied ontstaat. Toen ik op het idee kwam voor Keep the cosmic trigger happy, dacht ik op een helder moment dat ik het geheim van de big bang en het ontstaan van het heelal had doorgrond. De volgend ochtend was ik dat allemaal weer vergeten. Alleen het liedje was er nog, als mooie herinnering aan een moment van euforie.''

Super Furry Animals: Guerrilla (Creation/Sony 4945942) Concerten 14/12 Melkweg, Amsterdam, 15/12 Vera, Groningen, 16/12 Effenaar, Eindhoven, 17/12 Nighttown, Rotterdam.