`Conducteurtje pesten is overal'

In de Randstad voerden conducteurs en machinisten actie. Ze vragen aandacht voor de toenemende agressie.

Op perron 1 van het Centraal Station in Rotterdam verzamelden zich vanochtend in alle vroegte conducteurs en machinisten om te protesteren tegen de toenemende agressie op de trein. `De Maat is vol'; `Wij zijn het zat om de klappen op te vangen', staat er op het pamflet van het Actiecomité Maatregelen Nu Rotterdam/Dordrecht/Hoek van Holland dat van hand tot hand gaat.

Het spontane `werkoverleg' van NS-personeel in Rotterdam, gevolgd door een werkonderbreking in Amsterdam, legde het treinverkeer in grote delen van de Randstad vanochtend vroeg goeddeels lam.

Agressie, toenemende agressie was het gespreksonderwerp op de stille perrons. ,,Vroeger had je specifieke lijnen waar agressie was. Nu heb je het overal. Zonder aanleiding conducteurtje pesten'', vertelt Gracinda Leocadio, 11 jaar hoofdconducteur. ,,Toen ik voor het eerst voor `kutwijf' werd uitgescholden sprong ik op tilt'', vult haar collega Hanny van der Vaart aan, 10 jaar conducteur. ,,Nu geven ze je alle ziektes en loop je gewoon door.'' Één keer eindigde conducteur Van der Vaart tussen de banken. En haar man, ook conducteur, werd bijna de trein uitgegooid. ,,Het is heel erg.''

Het pamflet van het actiecomité spreekt klare taal. Het eist `een tweede hoofdconducteur op agressietreinen', `zero tolerantiebeleid', `lik op stuk beleid', `meer in-en uitgaanscontrole', en `een management dat continue zorgt voor voldoende personeel en adequate anti-agressiemaatregelen'.

De directie is ook aanwezig op Perron 1. Paul Leenders, NS-productie-directeur Randstad Zuid, heeft `begrip' voor de onrust, zegt hij. Maar hij betreurt dat het personeel niet heeft kunnen wachten tot woendag, de dag waarop de directie de werknemers heeft uitgenodigd voor overleg over agressie. De bonden staan dit keer achter de agenda van de directie. Leenders vanochtend in de grote hal van het CS in Rotterdam: ,,Dit hier is een wilde actie, georganiseerd door een anoniem actiecomité.''

Directe aanleiding vormt een incident in Schiedam. In de laatste trein van Rotterdam naar Hoek van Holland werd het afgelopen woensdag matten, vertellen twee aspirant-conducteurs die liever niet met naam en toeneem in de krant genoemd willen worden. ,,Zwartrijders hadden zich in de WC opgesloten'', vertelt de een. Ze zijn door de conducteur de trein uitgezet, maar door hun maten weer aan boord gehaald, vult de ander aan.

,,Een collega kreeg een fles op zijn hoofd.'' De twee dienstdoende conducteurs, de machinist, een agent van de spoorwegpolitie in burger en een personeelslid buiten dienst raakten bij de knokpartij betrokken. ,,De collega's werden met een loden pijp bewerkt. De HC (hoofdconducteur, red.) viel van de trap en brak zijn pols.'' Het is zonde. Want, en dat willen de twee aspirant conducteurs nadrukkelijk kwijt, ,,het is zo'n leuk beroep''.

Agressie is niet het probleem van de NS alleen. Het is een maatschappelijk probleem, zeggen directie en verontruste personeelsleden op Perron 1 in koor. ,,Ik heb hiervoor in een winkel gestaan'', vertelt de aspirant conducteur. ,,Daar was het hetzelfde probleem. Winkeldiefstal. Ik ben daar ook bedreigd''.

Een maatschappelijk probleem. Woordvoerder Flore Kraaijeveld van de NS-directie: ,,De trein rijdt dwars door de maatschappij heen. Een miljoen passagiers per dag, da's een aardige dwarsdoorsnede van de samenleving.'' De NS kan het proleem moeilijk in haar eentje oplossen. Ze voert gesprekken met risico-groepen. En met gemeenten, horeca, jongerenorganisaties, en scholen, legt Van Kraaijeveld uit. In Zoetermeer lopen portiers van uitgaansgelegenheden in de vroege uurtjes mee met de jongeren naar het station. In een enkel geval gaan de portiers zelfs mee op de trein. En soms worden groepen agressievelingen geweigerd. In de nachttrein vanuit Castricum bijvoorbeeld worden geen groepen jongeren meer toegelaten.

Jos Stevens, lid van de ondernemingsraad Randstad-Zuid, vindt dat de directie veel te weinig doet. Acht jaar geleden, na de moord op een conducteur, kreeg de NS er 400 agressie-conducteurs bij, bovenop de normale bezetting van één conducteur per zes `bakken'. ,,Die zijn allemaal wegbezuinigd'', aldus Stevens. ,,Inderdaad: de NS is verzelfstandigd, moet winst maken.'' Directeur Leenders ontkent dat agressie-conducteurs zijn wegbezuinigd. Hij wacht nu het werkoverleg van overmorgen af.