Schaken met de FIDE

Nu het bericht het buitenland heeft bereikt, wil ik het niet meer voor me houden. Het stond eerst in het Nieuwsblad van het Noorden, toen in Schaaknieuws en nu in Schachwoche. Het ging om een schaakpartij tussen twee Groningse vrouwen, vijftig en zestig jaar oud, gespeeld ten huize van de zestigjarige. Haar tegenstandster had plotseling het marmeren schaakbord gepakt en er haar een klap mee op het hoofd gegeven. Het slachtoffer, met gebroken neus en pijnlijke schouder, vluchtte haar woning uit en waarschuwde een buurman, die de politie belde. De dader werd vervolgens ingerekend en geboeid weggevoerd.

Het bericht laat veel vragen onbeantwoord. Ik zou willen weten of ze misschien ongesteld was, zei de vrouw van de schaker. Ik zou willen weten wat de afgebroken stelling was, zei de schaker.

Wie denkt dat dit iets nieuws is, heeft het mis. Over schaken aan het hof van Karel de Grote werd in de vijftiende eeuw geschreven: ,,Daarom nam Reinout toen het schaakbord en sloeg Berthelot op zijn hoofd, zo hard dat hij hem tot de tanden doormidden kliefde.'' En ook: ,,En kleine Karel pakte het schaakbord en sprak zo: `Ha, wellustige bastaard, moet je er zoveel over praten?' En hij hief het schaakbord omhoog en gaf hem er zo'n grote klap mee dat hij al zijn hersenen naar buiten sloeg en zijn twee ogen uit zijn hoofd liet vallen, en hij viel dood midden in de zaal.''

Ja, de mannen doen dat toch krachtiger, al moet ik er bij zeggen dat het onwaarschijnlijk is dat er echt aan Karels hof geschaakt werd.

Een vrouw die waarschijnlijk niet schaakt, is de Spaanse socialiste Maria Sornosa, lid van het Europees parlement. Zij wil aparte schaakwedstrijden voor vrouwen afschaffen omdat ze discriminerend zouden zijn en stelde vorige maand in Brussel een kamervraag die begon met het signaleren van een ernstige misstand: ,,Volgens de huidige regelgeving bestaat in alle lidstaten van de Europese Unie het uitdrukkelijk verbod op gemengde schaakwedstrijden tussen spelers van beide geslachten.''

Een misstand die alleen in de fantasie van dit parlementslid bestaat, want zo'n verbod bestaat nergens en in feite spelen vrijwel alle vrouwelijke schakers het grootste deel van hun partijen tegen mannen. We zagen al eens eerder dat de politiek zich niet altijd om de werkelijkheid bekommert. Dat was in 1986, toen de Amerikaanse Senaat en het Huis van Afgevaardigden een motie aannamen waarin ze vastlegden dat de Verenigde Staten Bobby Fischer als de officiële wereldkampioen erkenden.

Dit zag er in het begin al een beetje als een vrouwonvriendelijk stuk uit en door de volgende partij uit het Europees landenkampioenschap in Batoemi kan het nog erger lijken, maar dat zou een vergissing zijn, want de schuld ligt hier niet bij de schaaksters maar bij de FIDE. Er wordt steen en been geklaagd over de dwaze partijnotaties die de FIDE via het Internet de wereld instuurt. De mensen van de website clubkasparov.ru kregen er genoeg van en drukten een partij af zonder correcties, in de oorspronkelijke FIDE-versie. De vrouwelijke schakers zijn de ergste slachtoffers, schreven ze.

Schaken volgens de FIDE, zie en verbaast u. Wat er in werkelijkheid gespeeld is, valt hieruit volstrekt niet meer te reconstrueren. Wit Mkrtchian (Armenië)-zwart Bojkovic (Joegoslavië) kampioenschap vrouwen, Batoemi.

1. e4 c5 2. Pf3 d6 3. Pd4 Hier valt nog wel te vermoeden wat er echt gebeurd is. De FIDE is 3. d4 cd4 vergeten te noteren. 3...Pf6 4. Pc3 a6 5. Le2 e5 6. Pb3 Le7 7. 0-0 0-0 8. a4 Le6 9. f4 Pc6 10. Kh1 d5 11. Pa5 Maar vanaf dit moment valt er geen touw meer aan vast te knopen. 11...dxe4 12. Pxe4 Dd5 13. d4 Was die pion niet verdwenen? 13...Tac8 14. Pc3 Df3 15. Lxf3 Pxd4 16. Lxb7 e4 17. Pxe4 h6 18. Lxa6 Ta8 19. Pd2 Tfb8 20. Lb5 Tc8 21. h3 Remise!

In Batoemi werd het vrouwenkampioenschap gewonnen door Slovenië en het algemene kampioenschap (mannen + Judit Polgar) door Armenië. Hongarije werd daar tweede, Duitsland derde. In beide categorieën viel Nederland wat tegen, vooral bij de vrouwen: gedeeld 27ste. Op de laatste olympiade ging het nog zo goed. De Nederlandse mannen deelden met vijf andere landen de tiende plaats. Alles ging goed, tot ze tegen Armenië moesten en met 3-1 verloren.

Wit Anastasian (Armenië)-zwart Tiviakov (Nederland)

1. d2-d4 Pg8-f6 2. Lc1-g5 d7-d5 3. e2-e3 c7-c5 4. Lg5xf6 g7xf6 5. c2-c4 c5xd4 6. e3xd4 Lf8-g7 7. Pb1-c3 d5xc4 8. Lf1xc4 0-0 9. Pg1-e2 Pb8-c6 10. d4-d5 Pc6-e5 11. Lc4-b3 f6-f5 12. 0-0 Dd8-d6 13. Pe2-d4 Pe5-g4 14. Pd4-f3 Lc8-d7 15. h2-h3 Pg4-e5 16. Tf1-e1 Pe5-g6 17. Dd1-d2 b7-b5 18. Pc3-e2 a7-a5 19. Ta1-d1 a5-a4 20. Lb3-c2 Tf8-c8 21. Pe2-g3 Lg7xb2 22. Lc2xf5 Lb2-c3 23. Dd2-h6 Ld7xf5 24. Pg3xf5 Dd6-f6 25. g2-g4 Lc3xe1 26. Td1xe1 Ta8-a7 27. Pf3-g5 Df6-h8 28. Dh6-h5 Tc8-f8 29. Pf5-h6+ Kg8-g7 30. Pg5-f3 Tf8-d8 31. Pf3-d4 Ta7-d7 32. Ph6-f5+ Kg7-g8 33. Pd4-c6 Dh8-c3 34. Te1-e3 Dc3-a1+ 35. Kg1-h2 Td8-e8 36. Dh5-h6 Da1-f6 37. h3-h4

(diagram)

37...Kg8-h8? 38. h4-h5 Td7xd5 39. Pc6xe7 Td5-d8 40. h5xg6 f7xg6 41. Dh6xh7+ Kh8xh7 42. Te3-h3+ Zwart gaf op.

Voor de oorlog werd Rudolf Spielmann `de laatste ridder van het Koningsgambiet' genoemd. Nu is de Wit-Rus Alexej Fedorov die laatste ridder.

Iedereen weet het, iedereen kan zich goed voorbereiden, maar toch wint Fedorov de ene na de andere partij met deze dubieuze opening, misschien omdat bijna niemand de oudste en beste verdediging kiest, 1. e4 e5 2. f4 exf4 3. Pf3 g5.

Wit Fedorov (Wit Rusland)-zwart Joesoepov (Duitsland)

1. e2-e4 e7-e5 2. f2-f4 d7-d5 3. e4xd5 e5xf4 4. Pg1-f3 Pg8-f6 5. Lf1-c4 Pf6xd5 6. Lc4xd5 Dd8xd5 7. Pb1-c3 Dd5-d8 8. d2-d4 Lf8-d6 9. Dd1-e2+ Dd8-e7 10. De2xe7+ Ke8xe7 Beter was 10...Lxe7, om nog te kunnen rocheren. 11. Lc1xf4 Ld6xf4 12. Pc3-d5+ Ke7-f8 13. Pd5xf4 Pb8-d7 14. 0-0 Pd7-f6 15. Pf3-e5 a7-a5 16. c2-c4 Ta8-a6 17. d4-d5 h7-h5 18. h2-h3 h5-h4 19. Ta1-e1 Lc8-f5 20. Pf4-e2 Th8-h5 Hij had deemoedig 20... Lc8 moeten doen, wat natuurlijk ook geen pretje is.

(diagram)

21. g2-g4 Nu wint wit beslissend materiaal. 21...Lf5xg4 Want na 21...hxg3 22. Pxg3 Tg5 23. Txf5 Txg3 24. Kh2 is de zwarte toren gevangen. 22. Pe5xg4 Pf6xg4 23. h3xg4 Ta6-g6 24. b2-b3 Tg6xg4+ 25. Kg1-h2 a5-a4 26. Pe2-c3 a4xb3 27. a2xb3 c7-c6 28. d5-d6 Tg4-d4 29. Pc3-d5 Td4-d2+ 30. Kh2-h1 Zwart gaf op.