Krabsalade zonder krab

Weten wat je eet. Voor sommigen is het nieuwsgierigheid, voor anderen pure noodzaak. Sinds 1935 zijn fabrikanten volgens de Warenwet verplicht om op het etiket van voorverpakte levensmiddelen zo eerlijk mogelijk alle relevante informatie over het product te vermelden. Neem de pot pindakaas: pinda's, eiwitten, koolhydraten. Jammer, wat veel vet (50 procent). Maar wel weer ijzer en vitamine B1, B3 én B6. Diepe tevredenheid: toch wat gezonds gegeten. Dan de krabsalade. Een teleurstelling: 70 procent surimi oftewel nepkrab, maar geen procentje echte. Of het bakje aardbeienyoghurt. Verbijstering. Er zit wel yoghurt in, maar geen aardbei in welke vorm dan ook.

Van sommige producten, de instant-diepvriesandijviestampot, moet je misschien niet eens willen weten waarvan het is gemaakt.

Op het etiket van Baukjes amandelspijs staat ronduit dat er geen amandelspijs in zit, maar gemalen witte bonen. Als Goudse kaas in Duitsland wordt gemaakt, staat dat op het etiket. De bereidingwijze moet worden vermeld, net zoals de houdbaarheidsdatum, ook al leidt dat volgens Hugo van Buuren van de Inspectie Volksgezondheid, Waren en Veterinaire Zaken soms tot misverstanden. De aanduiding `ten minste houdbaar tot' is een garantiedatum. ,,Op kratjes bier staat bijvoorbeeld dat het zes maanden houdbaar is. Veel consumenten nemen dat heel nauw, en gooien na die datum de flesjes leeg. Onzin, het bier blijft nog maanden goed.'' De vermelding `te gebruiken tot' kun je beter wel serieus nemen.De netto hoeveelheid in de verpakking moet ook worden vermeld, tot op de gram of centiliter nauwkeurig. Tenzij er weer een kleine e voor de hoeveelheid staat, dan mag de fabrikant een marge van een paar procent hanteren.

Vanaf 14 februari volgend jaar worden de etiketten nog uitgebreider. Dan moet op de pot pindakaas niet alleen staan dát er pinda's inzitten, maar ook hoeveel. Paniek onder de fabrikanten. ,,De receptuur van producten vinden veel fabrikanten een bedrijfsgeheim'', zegt Hugo van Buuren. De makers van vruchtenyoghurt zullen of heel eerlijk, of heel slim moeten zijn. Is er geen aardbei bij het product in de buurt geweest, dan mogen ze het geen aardbeienyoghurt noemen. Dan moet het yoghurt met aardbeiensmaak of -aroma heten. Een foto van een aardbei op de verpakking mag alleen als het aroma waarmee de aardbeiensmaak is toegevoegd een natuurlijk aroma is. Is het geen natuurlijk aroma, dan mag er helemaal geen foto op de verpakking, tenzij erbij staat: `dit product bevat geen aardbeien', of `serveersuggestie'. Een tekening van een aardbei mag weer wel. Een rookworst afbeelden op de verpakking van instant-andijviestampot mag, maar dan mag de worst niet op het bord of op de andijvie liggen, alleen ernaast.

,,Het lijkt belachelijk'', zegt Van Buuren. ,,Maar consumenten moeten weten wat ze eten. En verpakkingen kunnen zeer misleidend zijn.'' De inspectie krijgt zeker honderd telefoontjes per dag van boze consumenten. Zo'n 150 keer per jaar spreekt de inspectie fabrikanten aan op foute of misleidende etiketten. Meestal worden de zaken snel geschikt, ongeveer vijftien keer per jaar wordt een etiketteringszaak voorgelegd aan de economische politierechter, die boetes tot 25.000 gulden kan opleggen. De fabrikant van krabsalade, waar geen krab inzat, kwam goed weg. Als hij een half procentje echte krab toevoegde, bepaalde de rechter, kon hij gewoon krabsalade op de bakjes blijven zetten.