Europese satelliet gelanceerd

Europa's meest krachtige draagraket, de Ariane 5 van Arianespace, heeft gisterenmiddag tijdens een vlekkeloos verlopen vlucht de Europese röntgensatelliet XMM in een baan om de aarde gebracht.

XMM (X-ray Multi Mirror) is de grootste wetenschappelijke satelliet die de Europese ruimtevaartorganisatie ESA ooit heeft gebouwd. De spanning op de lanceerbasis Kourou, in Frans Guyana, was te snijden omdat het tevens de eerste commerciële vlucht van deze raket was. Potentiële klanten van dit nieuwe werkpaard van Arianespace – bouwers en gebruikers van satellieten – volgden de vlucht dan ook met meer dan gewone belangstelling.

De 50 meter hoge en 750 ton zware Ariane 5 verliet geheel volgens plan om 15.32 uur Nederlandse tijd het lanceerplatform ELA-3. Twee minuten na de start werden de twee hulpraketten (boosters) afgeworpen en tien minuten later scheidde het hoofddeel van de raket zich van de eindtrap. Deze laatste bracht de röntgensatelliet vervolgens in de loop van vijftien minuten in zijn langgerekte baan om de aarde.

Binnen een uur na de start werd vanuit het ESOC, het Europese vluchtleidingscentrum in Darmstadt, gemeld dat de satelliet al via zijn eigen zonnepanelen van energie werd voorzien.

Tijdens de allereerste proefvlucht van de Ariane 5, in juni 1996, raakte de raket kort na de start uit zijn koers en moest worden vernietigd. Bij de tweede vlucht, in oktober 1997, verliep de lancering goed maar kwam de meegevoerde satelliet in een verkeerde baan terecht. De derde vlucht, in oktober vorig jaar, was een volledig succes. De hierna operationeel verklaarde Ariane 5 had aanvankelijk al in juli haar eerste commerciële vlucht kunnen maken, maar de twee geboekte communicatiesatellieten werden niet op tijd afgeleverd. XMM is elf meter lang, heeft een diameter van twee meter en weegt 3,9 ton. Hij is in feite de Europese tegenhanger van de Amerikaanse röntgensatelliet Chandra, die sinds juli om de aarde draait. De satelliet heeft drie röntgentelescopen die straling gaan registreren van processen die samenhangen met extreem hoge temperaturen (zoals de explosie van sterren) en de processen die de `oerstructuren' in het heelal hebben doen ontstaan. Zo'n tweeduizend astronomen (een kwart van de totale astronomische gemeenschap!) willen met de XMM gaan waarnemen. De satelliet zal echter pas komende zomer gebruiksklaar zijn.

Arianespace hoopt met deze vlekkeloos verlopen lancering zoveel vertrouwen in de ruimtevaartwereld te winnen, dat het zijn leidende positie op de sterk concurrerende markt van aanbieders van draagraketten kan behouden. Het vrachtruim van Ariane 5 is even groot als dat van de Amerikaanse spaceshuttle en de raket kan nu twee of meer satellieten met een gezamenlijk gewicht van 6,3 ton in een hoge baan om de aarde brengen. In 2005 moet dit transportgewicht zijn verhoogd tot 12 ton.

Volgens Arianespace zullen er in het komende jaar in totaal zes commerciële vluchten met de Ariane 5 kunnen plaatsvinden, waarvan de eerste in maart. De onderneming biedt haar klanten een zogeheten `lanceergarantie': wanneer een lancering mislukt, wordt gratis een nieuwe lanceermogelijkheid aangeboden. Anders dan voorheen worden satellieten gelanceerd in de volgorde waarin ze op de lanceerbasis worden afgeleverd.