Eerwraak is niet acceptabel

Als het om de eer gaat, dan is er geen respect voor het leven. Eermoorden zijn ingeburgerd in de patriarchale subculturen, waarin strenge hiërarchische structuren gedragscodes heersen. Voor de eer gaat de man over lijken en dat is doodgewoon.

Binnen bepaalde Turkse kringen bestaan hechte banden. Door de sociale controle ontstaat heel snel roddel en het zogenoemde gezichtsverlies. Dat betekent vaak wraak, dus geweld. Dit wordt niet als misdaad gezien maar als een heldendaad omdat diegenen die het geweld plegen of laten plegen, menen zich op goede gronden te baseren. In de gevangenisrangorde staan ze bovenaan. Multi-interpretabele islamitische tradities geven de macho-mannen een voedingsbodem als bron van rechtvaardiging. De Turkse wetten belonen vaak de mannen met lagere straffen als hij bewijst dat zijn eer geschonden is. Dan komt hij er met een achtste van de straf van af. De vrouw is het wettelijk niet toegestaan wraak te nemen op de overspelige of mishandelende echtgenoot: haar wacht niet zelden levenslange straf. Mannen en jongens hebben seksuele vrijheden, kunnen vreemd gaan, als vrouwen in de familie maar onder controle gehouden worden.

Het begrip eer is abstract en willekeurig. Alle aspecten van de zogenoemde eer berusten op de schouder van de vrouw. Zij belichaamt letterlijk en figuurlijk met haar doen en laten de eer. Dat maakt haar tot een bezit van de familie, de vader, de broer en later de echtgenoot. De eer is onbetaalbaar en haar leven is waardeloos. Moet dit in Nederland getolereerd worden? Absoluut niet, want wij willen hier niet naast elkaar maar met elkaar leven. De symbiose van de diversiteit binnen de Nederlandse samenleving, het elkaar positief beïnvloeden in de transculturele zin gebeurt wel degelijk. Maar helaas te langzaam en met zowel lusten als met lasten. Mensen, die al dertig jaar hier wonen, vertonen een enigszins ander gedrag dan zij, die nog kort hier wonen. De migratiestroom draagt ertoe bij dat tradities vers gehouden worden.

Gezinsherenigingen, nieuwe huwelijken met partners uit het land van herkomst en asielzoekers dragen ertoe bij dat de invloed van de Nederlandse cultuur minimaal blijft. De vanuit Turkije gestuurde imams, bepaalde Turkse media, traditionele Turkse filmpjes en vele andere invloeden zorgen voor een in zich gekeerde, zich isolerende subgroep, die bang is zichzelf te verliezen. De opening kan alleen komen als de mensen duidelijk gemaakt kan worden dat het gewelddadig in stand houden van de erekwestie niet normaal is. Terwille van de integratie en de vreedzame samenleving mag de erewraak niet geaccepteerd worden. Er is geen excuus voor minachting voor het leven, de rechten van de mens en in het bijzonder de rechten van de vrouwen. Noch bestaat een excuus voor het doen voortbestaan van een genadeloze machocultuur, die over lijken gaat. Strenger straffen van alle misdrijven die in de naam van traditie gepleegd worden, is noodzakelijk. Als kinderen de daad plegen zijn de ouders heel vaak aanstichters ertoe, die net zo hard gestraft moeten worden. Een verplichte cursus communicatie om problemen niet met geweld maar met dialoog op te lossen, moet standaard ingevoerd worden. Ook een maatregel is uitzetting naar het land van herkomst: wie zich niet wil aanpassen kan zijn traditie uitleven in zijn eigen culturele omgeving.

Voorts dienen scholen, huisartsen, Riagg, maatschappelijk werk, vrouwenopvang en politie beter uitgerust te zijn met betrekking tot (sub)culturele, traditionele en religieuze aspecten. Kabinet, gemeenten en interculturele deskundigen kunnen samen codes ontwikkelen om de omgang tussen de instanties en de allochtone bevolking te versoepelen. Als bepaalde signalen en codes op een juiste manier geïnterpreteerd worden kan mischien veel ellende voor de samenleving voorkomen worden.

Ir. Z. Seçil Arda is directeur TopSupport Intercultural Consultancy en voorzitter van het Network Women from Turkey.