Eerst het doel dan de middelen

Teakfondsen, clickfondsen, belastingbesparing. Het regent financiële aanbiedingen. Ingaan op willekeurige aanbiedingen heeft weinig met financiële planning te maken. Eerst het doel, dan de middelen.

Zo snel mogelijk rijk worden zonder veel inspanning lijkt een tak van sport die veel mensen aantrekt. Het wordt helemaal spannend als daarbij tevens zo veel mogelijk belasting bespaard kan worden. Wie het slimst is, verdient het meeste in de kortste tijd. Het gaat er om nieuwe trends als eerste te ontdekken. Wie zoveel mogelijk wil verdienen zal ook op de kosten van het beleggen willen besparen. Het is dringen om vooraan te staan. Geld en emotie liggen dichter bij elkaar dan menigeen wil toegeven. Dit ontgaat de aanbieders van financiële producten niet en er wordt stevig op ingespeeld.

De aanbieders zelf willen natuurlijk ook vooraan staan. Zodra een nieuwe trend in zicht komt, komen alle partijen met gelijksoortige aanbiedingen, waarbij men elkaar in inventiviteit tracht te overtreffen. Dit leidt tot complexe producten, waarbij belastingbesparing een grote rol speelt. Dit is echter niet de bedoeling van de wetgever, die de belastinglasten graag evenwichtig verdeeld ziet. Constructies gericht op belastingvermindering gaan meestal aan hun succes ten onder. De plannen voor de belastinghervorming van staatssecretaris Vermeend sluiten sluipwegen af. De aantrekkelijkheid van vermogensverdubbelaars, vermogensgroeifondsen en allerlei verzekeringsconstructies lijkt van de baan. Met nieuwe energie worden we via paginagrote advertenties, radio- en televisiereclame aangespoord producten af te nemen, nu het nog kan. De brievenbus wordt dagelijks met aanbiedingen gevuld. Wie daarmee nog niet over de streep getrokken is, krijgt, bij voorkeur tijdens de maaltijd, telefonische aansporingen om de boot vooral niet te missen. Naast al deze mensen met hun `goede zorgen' staat bovendien nog een heel leger al dan niet bonafide bemiddelaars klaar die mensen overtuigen dat zij een betere manier weten om snel rijk te worden. Veel mensen zijn bijzonder goedgelovig als zij denken sneller rijk te kunnen worden dan de buurman. Velen zijn bereid om te beleggen in de meest exotische fondsen en de zeggenschap over hun geld aan dubieuze bemiddelaars, die onder geen enkele vorm van toezicht staan, uit handen te geven. De Nederlandse Bank houdt toezicht op banken en de Verzekeringskamer op de verzekeringsmaatschappijen, maar niet op dubieuze bemiddelaars.

Besparingen op transactiekosten doen een appèl op zuinigheid. Vandaar de populariteit van het rechtstreeks via de computer beleggen, zoals bijvoorbeeld via Internet. Iedere vorm van menselijke tussenkomst of advies is bij deze moderne vormen van handelen uitgesloten. Ook het handelen via computer of Internet bij bekende instituten, die onder toezicht staan, kan tot onvoorziene problemen leiden. Zeker als er met de effectenportefeuille als onderpand leningen verstrekt worden om nog meer aandelen te kopen.

Men krijgt een pincode of een wachtwoord voor de toegang tot het systeem. Dit brengt `handige jongens' op het idee het rechtstreekse handelen over te nemen met de code of het wachtwoord dat hen door goedgelovigen wordt toevertrouwd. Uiteraard staat daar een vergoeding tegenover, bij voorkeur een flink deel van de eventuele beleggingswinst. Men spaart op deze wijze transactiekosten uit en krijgt daarvoor een riskant beleggingsbeleid terug. Wie daarentegen in een degelijk goed gespreid beleggingsfonds bij een onder toezicht staande instelling belegt, heeft met aan- en verkoopkosten van hooguit een half procent te maken. Mensen die geen verstand van beleggen hebben kunnen beter vertrouwen op de deskundigheid van specialisten. Tenslotte is het ook niet verstandig om zelf de auto te repareren of het huis te verbouwen als men daar geen verstand van heeft.

Beleggen in teakhoutfondsen, snel nog even een koopsom storten, meedoen met iedere willekeurige emissie van aandelen en ingaan op ongevraagde aanbiedingen van fondsen die op belastingbesparing zijn gericht, steunen niet op doordacht beleid. Vooral belastingbesparing oefent grote aantrekkingskracht uit. Daarbij is vrijwel niets te dol. Zelfs belastingbesparing bij leven schijnt niet voldoende. Mensen zijn bereid bij leven hun eigen huis aan de kinderen te verkopen om successiebelasting te voorkomen. Er wordt zelfs reclame gemaakt voor een successiebesparende rekening, waarbij de jaarlijks vrijgestelde schenkingen aan de (klein)kinderen aan beleggingen gekoppeld worden.

Emotie maakt mensen gevoelig voor beleggingen waarbij angst of hebzucht de belangrijkste uitgangspunten vormen. Dit verklaart het grote succes van clickfondsen. De deelnemers willen wel geld verdienen, maar geen geld verliezen. Hiervoor wordt, in de vorm van in het clickfonds opgenomen opties, een prijs betaald. Door geen dividend uit te keren aan de houder van de participaties wordt de aankoop van de optie bekostigd. Wie rechtstreeks in een beleggingsfonds belegt, kan de uitgekeerde dividenden opnieuw beleggen en krijgt een steeds grotere participatie; daarmee wordt steeds meer dividend uitgekeerd.

Beleggen in willekeurige aanbiedingen heeft echter niets met persoonlijke financiële planning te maken. Het is beter eerst te bedenken welk doel het beleggen dient en op welke termijn het geld voor besteding beschikbaar moet zijn dan om te ijveren in korte tijd zo veel mogelijk geld te verdienen. Zeker als daarbij de risico's uit het oog verloren worden. De risico's kunnen sterk beperkt worden bij een goede spreiding van de beleggingen en door de termijn waarop het geld voor besteding ter beschikking moet komen vast te stellen.

Enige ouderwetse nuchterheid op het gebied van geld leidt tot meer rust en vooral meer eenvoud. Wie weet wat hij wil is minder ontvankelijk voor vlotte praatjes en aanbiedingen, die niet bij zijn situatie passen.

Degelijkheid, eenvoud en een lange adem geven op termijn het beste resultaat. Dit betekent kiezen voor een product dat niet ingewikkeld en ook niet modieus is. Beleggen of sparen dient een doel. Als men op korte termijn een grote uitgave moet doen kan men beter voor een goede spaarrekening kiezen. Wie voor de oudedag of voor de studie van de kinderen wil sparen zou daar tijdig mee moeten beginnen en zou kunnen beleggen in een aandelenfonds dat wereldwijd gespreid is, dividend uitkeert en beursgenoteerd is. Bijvoorbeeld door maandelijks of per kwartaal een vast bedrag in het fonds te stoppen. Dit vermindert tevens het nadeel van het deelnemen in het fonds op het moment van een zeer hoge koers. Een beursgenoteerd fonds bevordert de verhandelbaarheid en de controle op de koersvorming. Het uitkeren van dividend betekent dat de belegger rechtstreeks in de winst meedeelt en de keuze heeft het dividend voor consumptie te gebruiken of te herinvesteren in het fonds. In het nieuwe belastingsysteem wordt het aantrekkelijk om een zo hoog mogelijk dividend te genieten, uiteraard bij een aanvaardbaar risico.

Persoonlijke financiële planning begint met het inventariseren van de bestaande voorzieningen op het gebied van arbeidsongeschiktheid, voortijdig overlijden en het verzekeren van risico's in het leven en aan zaken, die men niet uit eigen middelen kan of wil voldoen. Daarna komen de bestedingen op korte termijn en tenslotte de beleggingen op langere termijn, waarvoor het geld gebruikt wordt dat overblijft. Wie dit alles relateert aan de bestaande zaken en de gezinssituatie heeft tevens de rust van overzichtelijke eenvoud.