Geen vasten zonder feestmaal

De ramadan is een drukke tijd voor vrouwen. Elke avond moet er een feestmaal op tafel komen. Dadels en olijven, maar ook linzensoep, groenteschotels en pasta met yoghurt en tomaat. En een zoet toetje. Bovendien is het goed gebruik om tijdens de ramadan, de islamitische vastenmaand die deze week weer begon, vrienden en familie uit te nodigen. ,,Mijn moeder staat gemiddeld ongeveer zes uur per dag in de keuken'', zegt Esmeray Samliunal.

Proeven mag niet, als je vast. ,,Mijn oma had een keer per ongeluk kaneel over het vlees gedaan, omdat ze dacht dat het peper was'', zegt Sibel Kilic (27)

Niet alleen het avondmaal moet worden gemaakt. Vrouwen staan vaak heel vroeg op om nog iets in elkaar te draaien, voordat het vasten begint en hun echtgenoot de deur uitgaat, en sommige vrouwen staan middenin de nacht op om even iets te eten te maken. Esmeray, 27 jaar en vrouwenconsulent in Rotterdam: ,,Als je daarnaast ook nog moet werken, is het heel erg druk. Ik ben tijdens de ramadan mijn hele weekend kwijt.''

Vrouwen hoeven niet naar de moskee, maar het mag uiteraard wel. Ook hier is een klein probleem, vertelt Esmeray. ,,Precies drie kwartier na de avondmaaltijd begint het vijfde gebed. Dat betekent dat je geen tijd hebt om de afwas te doen. Dus moet je nog alles opruimen als je thuiskomt.''

Fatma Dogru (30) werkt al tien jaar als trambestuurder in Amsterdam, 24 uur per week. ,,Het combineert slecht met de ramadan, moet ik zeggen. Je denkt toch de hele tijd: wie zal ik uitnodigen, wat zal ik maken. En als ik werk, ben ik om iets van half vijf ergens met lijn 24 op de Keizersgracht. Dan begint iedereen lekker te eten. Zit ik daar met een boterham en een pakje drinken. Dat is niet gezellig, terwijl ramadan juist zo'n feest is.'' Alle vragen van collega's, ook niet leuk. Fatma: ,,Of je geen seks mag hebben, of je niet mag roken en drinken. Steeds dezelfde vragen, meestal van dezelfde collega's. Daar wordt ik een beetje gek van.'' Fatma heeft wel het geluk dat haar man regelmatig kookt. Dat vertellen Turkse echtgenoten meestal niet aan derden, daar hebben ze een beetje moeite mee.

De ramadan is de gezelligste tijd van het jaar, vinden de drie jonge vrouwen. ,,Het is een gelukkige tijd, joh. De buurt stroomt uit, er is elke dag een preek van de hoca (leraar). En het hele ritueel voor het eten, dat is het. Wachten, televisie kijken, klok kijken, mooie tafel dekken en dan met z'n allen lekker eten'', zegt Fatma. Afvallen is er tijdens de ramadan niet bij.

Lang niet iedereen vast trouwens tijdens de ramadan. Marokkanen lijken gemiddeld iets gedisciplineerder dan Turken, maar cijfers zijn er niet. Volgens Sibel vasten jongeren iets minder vaak dan hun ouders. ,,Het kan ook nauwelijks, als je werkt of naar school gaat. Dertig dagen lang! Dan moet je tijdens de koffiepauze steeds `sorry' gaan zeggen en zo.''

Toch is er ook binnen de Turkse gemeenschap wel een probleem als je niet vast: je wordt erop aangekeken. Sibel: ,,Door mensen die wel vasten. Die vragen dan: vast je niet? Dan kan je je wel veroordeeld voelen. Dat je geen goed mens zou zijn, niet gelovig en zo.''

Fatma's man vast niet. ,,Dan kijken ze op je neer, het leidt tot praatjes en scheve blikken. Zo van: `Hij zegt wel dat hij moslim is, maar wat is dat voor een moslim?'. Dat is heel vervelend.''