Driebanden in dienst van het dorp

Biljarter Dick Jaspers (34) doet vanaf vandaag een gooi naar de wereldtitel driebanden. Hij verschijnt in Oosterhout met gescheurde enkelbanden achter de tafel. ,,Ik moet het product beter verkopen.''

Ruim een jaar geleden overwoog Dick Jaspers te verhuizen naar Oosterhout. De bewoners van Sint Willebrord kwamen in opstand. Zij verweten hem ontrouw en arrogantie. Waren zij soms te min voor de plaatselijke biljartheld? Jaspers heeft zijn verhuisplannen afgeblazen en blijft woonachtig in 't Heike, zoals zijn geboortedorp in de volksmond heet. ,,De mensen zijn hier niet zo ruimdenkend'', vertelt Jaspers in de ruimbemeten woonkamer van zijn vrijstaande villa.

Sint Willebrord, gelegen onder de rook van Roosendaal, staat bekend om zijn Spaanse invloeden. Sinds de Tachtigjarige Oorlog is de Brabantse bevolking voor het merendeel donker van uiterlijk. In de Tweede Wereldoorlog was Sint Willebrord het centrum van smokkelpraktijken, die beeldend worden beschreven in Het IJzeren Uurwerk over het leven Wim van Est.

Deze voormalige wielerkampioen is de beroemdste sportheld van Sint Willebrord. De oud-wielrenners Wout Wagtmans en Rini Wagtmans en de biljarters Christ van der Smissen en Gerwin Valentijn zijn ook opgegroeid in het dorp van nauwelijks tienduizend zielen. Volgens Jaspers worden de meeste dorpsbewoners door eerzucht gedreven. ,,Ze willen het grootste huis, de duurste auto en de mooiste tuin. Met die mentaliteit word je ook een goede sportman.''

De gele trui van Wim van Est hing jarenlang boven de toog van het café waar Jaspers als peuter leerde biljarten. Zijn oma stond achter de tap, zijn vader zou de zaak later overnemen. ,,Ik mocht alleen biljarten als de stamgasten weg waren'', zegt Jaspers. ,,Drinken en roken heb ik nooit geleerd. Ik ben een buitenbeentje.''

Jaspers heeft een andere aard dan de meeste dorpsgenoten. Zij werken in de bouw of in de haven. ,,De mensen hier willen pronken met hun bezittingen'', weet Jaspers uit ervaring. Zijn vader wilde per se dat hij een rode, een gele en een witte biljartbal naast de voordeur bevestigde. Schoorvoetend gaf hij toe. ,,Het materialisme van de mensen beangstigt mij wel eens. Ik ben een beetje ouderwets. Ik weet bijvoorbeeld niks van Internet of E-mail. Ik schrijf elke maand een briefje naar mijn sponsor om te vertellen hoe het met me gaat.''

Jaspers noemt Sint Willebrord een hechte gemeenschap die van oudsher is beïnvloed door crimineel gedrag. ,,Ze nemen het niet zo nauw met de wet. Toch zijn ze verbaasd als het dorp negatief in het nieuws komt. Voor buitenstaanders is het lastig binnendringen.''

Jaspers staat al tien jaar aan de wereldtop bij het driebanden. Hij is geen spectaculaire speler die het publiek vermaakt met toverballen. Hij is een perfectionist die streeft naar hoge moyennes. Samen met de Zweed Torbjörn Blomdahl haalt hij regelmatig partijgemiddelden van twee punten per speelbeurt. Ter vergelijking: de Belg Raymond Ceulemans was in de jaren zestig en zeventig toonaangevend met een moyenne van één punt per beurt.

,,Met de jaren krijg ik steeds meer informatie in mijn hoofd'', verklaart Jaspers de progressie in zijn spel. ,,Driebanden is net een legpuzzel met duizend stukjes. Daarom speel ik trager dan het publiek wil. Die verkramptheid is soms een zwakte. Ik schaam mij diep, als de mensen opstappen omdat ze het geduld niet hebben. Ik moet het produkt verkopen, tegelijkertijd wil ik geen concessies doen aan mijn speelwijze. Ik moet vaak winnen om veel geld te kunnen verdienen.''

Jaspers lijkt het slachtoffer te worden van de introductie van een tijdklok. Hij zal het tempo moeten verhogen en minder bedenktijd krijgen. ,,Juist in het setsysteem is het gevaarlijk om snel te moeten spelen. Biljarten moet wel biljarten blijven. Het moet geen wildwest worden, schieten op alles wat beweegt. Maar misschien ben ik wel te zwartgallig. Straks heb je in elk geval niet meer de tijd om lang na te denken over stress en de kans op verlies. Wie weet, wordt het juist heel gezellig.''

Biljarten blijft volgens Jaspers een subtiel spel waarbij een paar millimeter het verschil bepaalt tussen winst of verlies. ,,Alles draait om gevoel. Aan wiskundige kennis heb je weinig. Ik heb alleen MAVO en een paar jaar MEAO. Ik kan niks anders dan biljarten. Blijkbaar hoef je geen studiebol te zijn om goed te leren driebanden.''

Hij vertelt over zijn grote rivaal Blomdahl die zeven talen spreekt en veel meer nadenkt over het leven. ,,Ik spreek alleen een beetje Duits en Engels. Biljarten is mijn lust en mijn leven. Ik heb altijd mijn eigen boontjes moeten doppen. Eerst libre en kader, daarna bandstoten en nu driebanden. Tegenwoordig doe ik ook aan kunststoten. Alleen maar driebanden gaat ook vervelen. Ik sta er mee op en ik ga er mee naar bed.''

Zijn echtgenote Andrea knikt instemmend. Ze heeft leren leven met een verslaafde driebander. Niets of niemand mag zijn concentratie verstoren. ,,Ik ben pas één keer wereldkampioen geworden, veel te weinig voor iemand van mijn klasse. Misschien kom ik toch nog iets tekort voor de absolute top. Die twijfel zal altijd aan mij klagen.''